ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή: Σε τροχιά υλοποίησης το υβριδικό έργο στο Αμάρι (pic)
Εγκρίθηκε από το ΥΠΕΝ η Τεχνική Περιβαλλοντική Μελέτη για τους εργοταξιακούς χώρους – Τι προβλέπει ο επικαιροποιημένος σχεδιασμός για το μεγαλύτερο υβριδικό project στην Ευρώπη ΑΠΟ ΤΟΝ ΣΤΑΥΡΟ ΓΡΙΜΑΝΗ Σε τροχιά υλοποίησης εισέρχεται, μετά από αρκετές καθυστερήσεις, το υβριδικό έργο της ΤΕΡΝΑ Ενεργειακής στο Αμάρι της Κρήτης.Πρόκειται για το μεγαλύτερο υβριδικό project – που θα συνδυάζει αιολική ενέργεια και αντλησιοταμίευση – στην Ευρώπη, με επένδυση ύψους 280 εκατ. ευρώ, το οποίο ωστόσο πέρασε από τα… 40 κύματα, για λόγους για τους οποίους δεν ευθύνεται η εταιρεία. Πριν λίγες μέρες, τη Μεγάλη Εβδομάδα, στη μακρά αδειοδοτική διαδικασία ήρθε να προστεθεί και η Έγκριση Τεχνικής Περιβαλλοντικής Μελέτης (ΤΕ.ΠΕ.Μ.) εργοταξιακών γραφείων στη Δ.Ε. Συβρίτου του Δήμου Ρεθύμνης για τις ανάγκες κατασκευής του έργου, από τη Γενική Διεύθυνση Περιβαλλοντικής Πολιτικής του ΥΠΕΝ. Έτσι, ανοίγει πλέον ο δρόμος για την έναρξη σε σύντομο διάστημα των εργασιών, ενώ τα οφέλη του project είναι πολλαπλά, με τη δημιουργία πάνω από 1.000 νέων θέσεων εργασίας κατά την κατασκευή και τουλάχιστον 100 μόνιμων θέσεων κατά τη διάρκεια λειτουργίας. Περαιτέρω, η εγχώρια προστιθέμενη αξία εκτιμάται ότι θα ξεπεράσει τα 170 εκατ. ευρώ, ενισχύοντας σημαντικά την τοπική οικονομία. Το έργοΜετά τις αλλαγές που έγιναν στην πορεία, το έργο αφορά Υβριδικό Σταθμό Παραγωγής Ηλεκτρικής Ενέργειας αποτελούμενο από: (α) Αιολικό Σταθμό Παραγωγής Ηλεκτρικής Ενέργειας (Α.Σ.Π.Η.Ε.) συνολικής ισχύος 81,6 MW στις θέσεις ‘Φρούδια – Λυγιάς – Πλατύβολο’ και ‘Τρούλα – Χαλκιάς – Κορφή’ Δήμου Σητείας, Π.Ε. Λασιθίου, και(β) Σύστημα Ελεγχόμενης Παραγωγής και Αποθήκευσης Ενέργειας (Σ.Ε.Π.Α.Ε.) εγγυημένης ισχύος 50 MW (Φράγμα Ποταμών) των Δήμων Αμαρίου και Ρεθύμνου. Υπενθυμίζεται ότι η αρχική ΑΕΠΟ εκδόθηκε τον Οκτώβριο του 2019, ενώ ακολούθησαν αρκετές τροποποιήσεις. Με βάση τον Φάκελο Συμμόρφωσης Τελικού Σχεδιασμού (Φ.Σ.Τ.Σ.) που υπεβλήθη την 1η Απριλίου 2025, καταγράφεται αντικατάσταση της περιβαλλοντικά αδειοδοτημένης τεχνικής λύσης των δύο αναστρέψιμων μονάδων παραγωγής – άντλησης (στροβιλοαντλιών) του Σταθμού Παραγωγής-Άντλησης με την τεχνική λύση της εγκατάστασης δύο υδροστροβίλων τύπου PELTON και τεσσάρων αντλιών. Επίσης, έχει υποβληθεί και επικαιροποιημένη Μελέτη Ειδικής Οικολογικής Αξιολόγησης (Μ.Ε.Ο.Α.). Η απόφασηΣύμφωνα με την πρόσφατη απόφαση του ΥΠΕΝ για την ΤΕΠΕΜ, ο εργοταξιακός χώρος αφορά σε εγκαταστάσεις γραφείων, που θα εξυπηρετήσουν τη φάση κατασκευής του Υποέργου Β, στην Π.Ε. Ρεθύμνης, ο οποίος χωροθετείται εξ ολοκλήρου σε μη δασική έκταση, παραπλεύρως της επαρχιακής οδού 13 (Ρεθύμνου – Ζαρού). Το εμβαδό του εργοταξιακού χώρου ανέρχεται σε 3.207 τ.μ. Για την εγκατάσταση του εργοταξίου δεν προβλέπονται χωματουργικές διαμορφώσεις εντός του χώρου, παρά μόνο τοπικές, ενδεχομένως, εξομαλύνσεις για την έδραση των οικίσκων/container, των δεξαμενών και την είσοδο των οχημάτων. Για την έδραση των οικίσκων/container, αλλά και όπου απαιτείται στεγάνωση του δαπέδου έδρασης, θα πραγματοποιηθεί, τοπικά, σκυροδέτηση δαπέδου ή τσιμεντόστρωση. Το εργοτάξιο θα χρησιμοποιηθεί για να εξυπηρετήσει όλες τις επί τόπου διοικητικές λειτουργίες της αναδόχου εταιρείας, κατά τη φάση κατασκευής. Οι εγκαταστάσεις θα περιλαμβάνουν: – Φυλάκιο εισόδου με προκατασκευασμένο οικίσκο.– Χώρο γραφείων με container ενδεικτικών διαστάσεων 10 m x 36 m = 360 m2, επί σκυροδετημένης επιφάνειας. Εφόσον απαιτηθούν περισσότερες θέσεις εργασίας, θα τοποθετηθεί δεύτερο container επί του προηγουμένου. Θα περιλαμβάνει τις αναγκαίες εγκαταστάσεις υγιεινής (κουζίνα, WC) για την εξυπηρέτηση του προσωπικού του εργοταξίου και το αναγκαίο ιατρείο πρώτων βοηθειών.– Εργαστήριο: σε διαμορφωμένη έκταση από σκυρόδεμα, θα τοποθετηθεί προκατασκευασμένος οικίσκος ή container ενδεικτικών διαστάσεων 10 m x 10 m = 100 m2, στον οποίο θα στεγαστεί το εργαστήριο, όπου θα πραγματοποιούνται ποιοτικές δοκιμές (ενδεικτικά και μη περιοριστικά: σκυροδέματος, εδαφολογικών χαρακτηριστικών, κ.λπ.).– Αποθήκη υλικών και εξοπλισμού: Πρόκειται για κλειστή αποθήκη (λυόμενη μεταλλική κατασκευή ή container), ενδεικτικών διαστάσεων 10 m x 14 m =140 m2, όπου θα φυλάσσονται υλικά που δεν δύναται να είναι εκτεθειμένα στις καιρικές συνθήκες.– Θέσεις στάθμευσης συμβατικών και βαρέων οχημάτων. Για την ηλεκτροδότηση των εγκαταστάσεων θα γίνει σύνδεση στο υφιστάμενο δίκτυο της Δ.Ε.Η., που διέρχεται δίπλα από το εργοτάξιο. Για λόγους ασφαλείας, σε περίπτωση βλάβης, δύναται να υπάρξει και να λειτουργήσει εφεδρική εγκατάσταση γεννήτριας με τον συναφή ηλεκτρολογικό εξοπλισμό. Ακόμη, θα εγκατασταθεί σύστημα πυρόσβεσης (πυροσβεστήρες ξηράς κόνεως, αφρού, κ.λπ., κατά περίπτωση) σε όλους τους επιμέρους χώρους του εργοταξίου. Η προσπέλαση θα πραγματοποιείται, όπως και σήμερα, από την υφιστάμενη επαρχιακή οδό Ρεθύμνου – Ζαρού, χωρίς να απαιτούνται νέες διανοίξεις ή παρακάμψεις. Υπενθυμίζεται ότι τον Οκτώβριο του 2024 το υπουργείο Ανάπτυξης έδωσε το «πράσινο φως» με την άδεια εγκατάστασης του υβριδικού σταθμού παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στο φράγμα ποταμών Αμαρίου. Παράλληλα, στις 17 Οκτωβρίου 2024 συστάθηκε η «Αμάρι Ενεργειακή Μ.Α.Ε.», με αρχικό μετοχικό κεφάλαιο 100.000 ευρώ, η οποία αναμένεται να τρέξει τη δημιουργία του έργου. Με βάση απόφαση της Γενικής Συνέλευσης των μετόχων της εταιρείας, το Νοέμβριο του 2024, το νέο Διοικητικό Συμβούλιο είναι πενταμελές και αποτελείται από τους Μ. Βερροιόπουλο (Πρόεδρος), Π. Δρυμωνίτου (Δ. Σύμβουλος), και Γ. Αγραφιώτη, Εμ. Φαφαλιό και Ηλ. Παιζάνη ως μέλη. Τι προβλέπει το projectΜε βάση τη νέα Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ) Τροποποίησης, το έργο θα είναι συνολικής ισχύος 131,6 MW, έναντι 161,1 MW που προέβλεπε το αρχικό σχέδιο, και θα περιλαμβάνει: Α. Τον ΑΣΠΗΕ συνολικής ισχύος 81,6 MW (43,2 MW και 38,4 MW) στις θέσεις «Φρούδια – Λυγιάς – Πλατύβολο» και «Τρούλα – Χαλκιάς – Κορφή»,του Δήμου Σητείας, Π.Ε. Λασιθίου, ο οποίος με τη σειρά του θα περιλαμβάνει:– 17 Ανεμογεννήτριες στην πρώτη θέση και 8 στη δεύτερη, ονομαστικής ισχύος 4,8 MW εκάστη.– Βελτίωση στην επαρχιακή οδό «Μονή Τοπλού» περίπου 0,85 χλμ,– Βελτίωση της υφιστάμενης δασικής οδοποιίας, μήκους 4,86 χλμ περίπου, συντήρηση υφιστάμενης οδοποιίας 0,65 χλμ και διάνοιξη οδοποιίας μήκους 13,87 χλμ περίπου, για τις ανάγκες πρόσβασης στις θέσεις του ΑΠ “Φρούδια-Λυγιάς – Πλατύβολο”,– Βελτίωση της υφιστάμενης δασικής οδοποιίας, μήκους 0,2 χλμ, περίπου, συντήρηση υφιστάμενης οδοποιίας 0,71 χλμ, περίπου, και διάνοιξη οδοποιίας μήκους 5,27 χλμ περίπου, για τις ανάγκες πρόσβασης στις θέσεις του ΑΠ “Τρούλα-Χαλκιάς-Κορφή”,– Κέντρο ελέγχου το οποίο θα βρίσκεται σε επιφάνεια οικοπέδου 4.000 τ.μ.– Υπόγεια γραμμή μέσης τάσης (Μ.Τ.) 20 kV (13,65 χλμ περίπου) για την ηλεκτρική διασύνδεση των Α/Γ με το κέντρο ελέγχου,– Υπόγεια γραμμή μέσης τάσης κέντρου ελέγχου με Υ/Σ (0,42 χλμ, περίπου),– Νέο υποσταθμό ανύψωσης Μ.Τ. σε Υ.Τ. (Υ/Σ) στη θέση “Ζηρού”,– Γραμμή μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας υψηλής τάσης (Γ.Μ.Υ.Τ.) 150 kV μήκους 13 χλμ, περίπου, (εκ των οποίων τα 5,8 χλμ είναι εναέρια και τα 7,2 χλμ υπόγεια), η οποία συνδέει τον Υ/Σ με
Η παγκόσμια θερμοκρασία αυξάνεται με σοβαρές επιπτώσεις για τον πλανήτη
Νέα μελέτη από το Πανεπιστήμιο του Αϊντάχο και το Πανεπιστήμιο του Κολοράντο αποκαλύπτει ότι η υπερθέρμανση του πλανήτη οδηγεί σε ξηρές περιόδους που επηρεάζουν τα εδάφη που χάνουν μεγάλους όγκους νερού. Η Γη θα διψάει ακόμα περισσότερο όσο το ανεβαίνει η θερμοκρασία. Σύμφωνα με τους επιστήμονες Μίτπαλ Κουκάλ και Μάικ Χόμπινς, επινοώντας έναν νέο όρο, περιγράφουν το φαινόμενο, κάνοντας λόγο για «κύματα δίψας» που αναμένεται να απειλήσουν πρωτίστως τους γεωργούς, καθώς βασίζονται στο νερό για τις καλλιέργειές τους. Συγκεκριμένα ως «κύμα δίψας» ορίζονται τρεις συνεχείς ζεστές, ξηρές, ηλιόλουστες ημέρες κατά τις οποίες η ατμόσφαιρα αντλεί περισσότερο νερό από φυτά, εδάφη και υδάτινες οδούς. Παραπέμπουν σε έναν συνδυασμό παραγόντων που αυξάνουν τη ζήτηση εξάτμισης, συμπεριλαμβανομένης της θερμοκρασίας, της ταχύτητας του ανέμου και της ηλιοφάνειας, που αποτυπώνει σε ποιο βαθμό είναι «διψασμένη» είναι η ατμόσφαιρα της Γης ή το πόσο εύκολα απορροφά την υγρασία από τα φυτά, το έδαφος και τα υδάτινα σώματα. Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα τεσσάρων δεκαετιών παρατήρησης του φαινομένου στις ΗΠΑ. Διαπίστωσαν ότι, από το 1980, τα «κύματα δίψας» είχαν γίνει κατά 7% πιο παρατεταμένα, κατά 17% πιο έντονα και κατά 23% συχνότερα. Το φαινόμενο καταγράφηκε κατά μέσο όρο 2,9 φορές κατά τη διάρκεια της καλλιεργητικής περιόδου από τον Απρίλιο έως τον Οκτώβριο με μέση 4ημερη διάρκεια. Η μεγαλύτερη διάρκεια ανήλθε σε 17 ημέρες και η μεγαλύτερη συχνότητα ήταν 20 φορές ανά εποχή, ενώ μειώνεται προφανώς η πιθανότητα μία περιοχή να μη βιώσει καθόλου «κύμα δίψας» κατά τη διάρκεια του έτους. Επισημαίνεται ότι περισσότερα «κύματα δίψας» οδηγούν σε καλλιέργειες που θα χρειαστούν περισσότερο νερό, με το τρέχον σύστημα άρδευσης πιθανώς να μην είναι σε θέση να ανταποκριθεί στις ανάγκες. Υπογραμμίζεται επίσης ότι η κατανόηση του φαινομένου μπορεί να παρέχει πολύτιμες πληροφορίες, ώστε οι αγρότες να μπορούν να διαχειριστούν καλύτερα τους υδάτινους πόρους και να ενισχύσουν τις αποδόσεις των καλλιεργειών τους. Υπό αυτή την έννοια η έρευνα προς αυτή την κατεύθυνση είναι πολύτιμη, ιδίως παρατηρείται αύξηση της θερμοκρασίας και γενικώς το κλίμα συνεχίζει να θερμαίνεται.
Κέντρα δεδομένων και λειψυδρία: Μια αναδυόμενη περιβαλλοντική απειλή
Σύμφωνα με έρευνα του οργανισμού SourceMaterial και της εφημερίδας Guardian, μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες, όπως η Amazon, η Google και η Microsoft επεκτείνουν τα κέντρα δεδομένων τους σε περιοχές με σοβαρό πρόβλημα λειψυδρίας. Με την υποστήριξη κυβερνήσεων, δρομολογείται η δημιουργία εκατοντάδων εγκαταστάσεων στη Βόρεια και Νότια Αμερική, την Ευρώπη, την Ασία, την Αφρική και την Αυστραλία. Παρότι τα κέντρα δεδομένων προορίζονται για την αποθήκευση δεδομένων και την εκπαίδευση μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης είναι αναγκαίες μεγάλες ποσότητες νερού για την ψύξη τους. Εγκαταστημένες συνήθως στην ενδοχώρα, ώστε να αποφεύγεται η φθορά από θαλάσσια υγρασία, οι ακριβείς τοποθεσίες τους παραμένουν συχνά απόρρητες. Έχουν εντοπιστεί 38 τέτοιες εγκαταστάσεις σε άνυδρες περιοχές, ενώ πρόκειται να ανεγερθούν άλλες 24. Έχουν ήδη χαρτογραφηθεί 632 κέντρα παγκοσμίως, με το 78% αυτών να επεκτείνεται λόγω της αυξημένης ανάγκης για cloud υπηρεσίες και τεχνητή νοημοσύνη. Η Microsoft αποκάλυψε ότι το 2023, το 42% του νερού που χρησιμοποίησε προήλθε από περιοχές με λειψυδρία, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό για τη Google ήταν 15%, ενώ η Amazon δεν έχει δώσει στοιχεία. Ωστόσο όλες οι εταιρείες επεκτείνονται σε ορισμένες από τις πιο ξηρές περιοχές του πλανήτη. Σημειώνεται ότι στην ισπανική Αραγονία, η Amazon χτίζει τρία νέα κέντρα που θα χρησιμοποιούν σχεδόν 756.000 κυβικά μέτρα νερού τον χρόνο — ποσότητα ικανή να αρδεύσει περίπου 230 εκτάρια καλλιεργειών. Επισημαίνεται ακόμη ότι η συνολική χρήση νερού είναι ακόμη μεγαλύτερη, εάν συνυπολογιστεί το νερό που απαιτείται για παραγωγή ενέργειας. Η Ωρόρα Γκόμεζ από την οργάνωση “Tu Nube Seca Mi Río” προειδοποιεί ότι οι εγκαταστάσεις χρησιμοποιούν υπερβολικούς φυσικούς πόρους, καλώντας σε προσωρινή αναστολή αδειών για νέα κέντρα στην Ισπανία. Οι εταιρείες, όπως η Amazon, προτάσσουν περιβαλλοντικούς στόχους, υπογραμμίζοντας μάλιστα όπως η συγκεκριμένη ότι επιδιώκει να καταστεί «θετική στο νερό» έως το 2030, δηλώνοντας ότι ήδη αντισταθμίζει το 41% της κατανάλωσης σε μη βιώσιμες περιοχές, παρότι εκφράζονται ισχυρές αμφιβολίες για την ειλικρίνεια των προθέσεων αυτών. Έχει μάλιστα ανακοινώσει ότι θα συνδράμει τους αγρότες στην Αραγονία προκειμένου να μειώσουν την κατανάλωση μέσω εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης. Σημειώνει ακόμη ότι όλες οι εγκαταστάσεις δεν απαιτούν συνεχή χρήση νερού για ψύξη, αναγνωρίζοντας προφανώς τη σημασία της εξοικονόμησης υδάτινων πόρων. Όσο για τις Microsoft και Google φαίνεται να έχουν δεσμευτεί ότι θα γίνουν «θετικές στο νερό» μέχρι το 2030 μέσω εξοικονόμησης και αναπλήρωσης. Σύμφωνα με έρευνα, ένα από τα νέα κέντρα της Google στην πόλη Μέσα έχει αδειοδοτηθεί για κατανάλωση 5,5 εκατομμυρίων κυβικών μέτρων νερού ετησίως, ποσότητα αντίστοιχη με τις ετήσιες ανάγκες 23.000 κατοίκων. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η Google πρωτοστατεί στην επέκταση σε περιοχές με λειψυδρία, με επτά λειτουργικά κέντρα και έξι υπό κατασκευή, ενώ ισχυρίζεται ότι δεν θα χρησιμοποιήσει όλη την ποσότητα, εφόσον σχεδιάζει να βασιστεί σε σύστημα αερόψυξης. Το Bloomberg ανέφερε πρόσφατα ότι η Microsoft ακύρωσε ορισμένα σχέδια για νέα κέντρα και σχεδιάζει εγκαταστάσεις «μηδενικού νερού». Παράλληλα, η εταιρεία ετοιμάζεται να επεκτείνει τη χρήση αερόψυξης, χωρίς όμως να παρέχει λεπτομέρειες για την υιοθετηθείσα στρατηγική της.
Τα πέντε σενάρια για την απανθρακοποίηση της Ευρώπης
Από Ιωάννα Κωσταδήμα Καθώς η Ευρωπαϊκή Επιτροπή οριστικοποιεί τη νομοθετική της πρόταση για μείωση κατά 90% των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου έως το 2040, μια νέα έκθεση του Oxford Institute for Energy Studies (OIES) έρχεται να ρίξει φως στις πραγματικές διαστάσεις του στόχου. Με τίτλο «Decarbonisation in Europe: Modelling Economic Feasibility and the Glidepath for Gas», η μελέτη επιχειρεί να δώσει απαντήσεις στο πώς μπορεί να επιτευχθεί η πλήρης απαλλαγή από τις εκπομπές έως το 2050, ποιο είναι το κόστος, ποιες τεχνολογίες χρειάζονται, και – το κρίσιμο – ποιος θα είναι ο ρόλος του φυσικού αερίου σε αυτή τη μετάβαση. Χρησιμοποιώντας το ενεργειακό μοντέλο EFOM (Energy Futures Optimisation Model), το OIES εξετάζει πέντε διαφορετικά σενάρια για την πορεία της ΕΕ προς την απανθρακοποίηση. Τρία από αυτά βασίζονται σε διαφορετικές παραδοχές για την τιμή των εκπομπών άνθρακα: Baseline, High Carbon Price και Low Carbon Price. Τα άλλα δύο, το Linear Path to Net Zero και το Accelerated Path to Net Zero, ενσωματώνουν πολιτικά προκαθορισμένους κλιματικούς στόχους – με ήπιο ή ταχύ ρυθμό απαλλαγής. Το βασικό συμπέρασμα της μελέτης είναι ότι η πλήρης απαλλαγή είναι τεχνικά εφικτή, αλλά το πώς επιλέγει κανείς να φτάσει σε αυτή την κατάσταση έχει τεράστιες επιπτώσεις στο κόστος και στη λειτουργία του ενεργειακού συστήματος. Το σενάριο του επιταχυνόμενου μηδενισμούΤο πιο φιλόδοξο από τα πέντε σενάρια προσομοιώνει την πορεία που εισηγήθηκε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή: 55% μείωση εκπομπών έως το 2030, 90% έως το 2040 και net zero έως το 2050. Ωστόσο, το τίμημα είναι εντυπωσιακά υψηλό. Το οριακό κόστος απαλλαγής – δηλαδή το κόστος για να μειωθεί κατά μία επιπλέον μονάδα CO₂ – φτάνει το 2040 τα 17.246 ευρώ ανά τόνο, ποσό εκτός κλίμακας σε σχέση με την υφιστάμενη αγορά ρύπων της ΕΕ (ETS), η οποία κινείται γύρω στα 60–100 ευρώ. Το μέσο κόστος απαλλαγής (δηλαδή ο μέσος όρος για όλη την περίοδο) φτάνει τα 2.499 ευρώ/τόνο το 2040.Αυτά τα νούμερα δείχνουν ότι οι τεχνολογίες που απαιτούνται για την εξάλειψη των τελευταίων εκπομπών είναι εξαιρετικά ακριβές ή μη ώριμες. Επειδή οι φθηνές λύσεις έχουν ήδη εξαντληθεί (όπως η υποκατάσταση του λιγνίτη), η μετάβαση σε κλάδους όπως η βαριά βιομηχανία, η γεωργία ή η αεροπλοΐα, απαιτεί δαπανηρές λύσεις – πολλές φορές χωρίς προηγούμενη εμπορική εφαρμογή. Παρότι το κόστος υποχωρεί μετά το 2040, καθώς ωριμάζουν κάποιες τεχνολογίες, η συνολική επένδυση είναι τεράστια. Η γραμμική πορεία ως λύση μετριοπάθειαςΤο πιο ισορροπημένο σενάριο είναι αυτό της γραμμικής πορείας προς το net zero. Εδώ, η ΕΕ πετυχαίνει 76% μείωση εκπομπών έως το 2040 και μηδενισμό έως το 2050, αλλά με σταθερό, κατανεμημένο ρυθμό μείωσης. Το αποτέλεσμα είναι οριακό κόστος 420 ευρώ/τόνο το 2040 και 1.944 ευρώ/τόνο το 2050, ενώ το μέσο κόστος μέχρι το τέλος της περιόδου παραμένει πολύ χαμηλότερο – μόλις 271 ευρώ/τόνο. Το σενάριο αυτό δεν στηρίζεται σε σοκ στην αγορά ή βίαιες παρεμβάσεις. Αντίθετα, επιτρέπει τον σταδιακό μετασχηματισμό των τομέων τελικής κατανάλωσης (μεταφορές, κτίρια, βιομηχανία), την ανάπτυξη υποδομών υδρογόνου, και την ομαλή απόσυρση του φυσικού αερίου. Η μελέτη εξετάζει επίσης τρία σενάρια που βασίζονται αποκλειστικά στην τιμολόγηση των εκπομπών άνθρακα ως βασικό πολιτικό εργαλείο. Στο σενάριο Baseline, το οποίο προσομοιώνει τη συνέχιση της υφιστάμενης πολιτικής χωρίς νέες μεγάλες παρεμβάσεις, οι εκπομπές μειώνονται κατά 84% έως το 2050. Το οριακό κόστος απαλλαγής φτάνει τα 318 ευρώ ανά τόνο, ενώ το μέσο κόστος περιορίζεται μόλις στα 116 ευρώ, γεγονός που καταδεικνύει την οικονομική αποδοτικότητα μιας πολιτικής ήπιας μετάβασης. Ωστόσο, η κατανάλωση φυσικού αερίου παραμένει υψηλή – 291 δισ. κυβικά μέτρα (bcm) το 2050 – με περίπου το 60% αυτής της ποσότητας να κατευθύνεται στην παραγωγή μπλε υδρογόνου μέσω μεθανίου και τεχνολογιών CCS. Στο σενάριο High Carbon Price, η τιμή άνθρακα φτάνει τα 445 ευρώ/τόνο το 2050, προσφέροντας ελαφρώς μεγαλύτερη μείωση εκπομπών, που αγγίζει το 86%. Ωστόσο, η επίδραση της υψηλής τιμής είναι περιορισμένη, καθώς δεν συνοδεύεται από συμπληρωματικές πολιτικές όπως επενδύσεις σε υποδομές ή αλλαγές στον ενεργειακό σχεδιασμό, με αποτέλεσμα η συνολική διαφορά από το Baseline να είναι σχετικά μικρή. Αντιθέτως, στο σενάριο Low Carbon Price, όπου η τιμή άνθρακα παραμένει χαμηλή (114 ευρώ/τόνο το 2050), η μείωση εκπομπών περιορίζεται σημαντικά, μόλις στο 68%, και η χρήση φυσικού αερίου παραμένει σχεδόν αμετάβλητη. Το 2050, η συνολική κατανάλωση φτάνει τα 370 bcm, πολύ κοντά στα 407 bcm του 2023, αποτυπώνοντας τη χαμηλή ελαστικότητα της ζήτησης έναντι των ρυθμιστικών σημάτων της αγοράς, όταν αυτά είναι ανεπαρκώς ισχυρά. Ο ρόλος του φυσικού αερίου και το υδρογόνοΗ κατανάλωση φυσικού αερίου ακολουθεί πολύ διαφορετικές πορείες ανάλογα με το σενάριο, αντανακλώντας τη δυναμική που έχει το καύσιμο αυτό όχι μόνο ως πηγή ηλεκτροπαραγωγής, αλλά και ως δομικό στοιχείο στην παραγωγή υδρογόνου και στις τελικές χρήσεις ενέργειας. Στα σενάρια Baseline και High Carbon Price, όπου δεν επιβάλλεται υποχρεωτικός μηδενισμός εκπομπών, το φυσικό αέριο παραμένει ενεργό μέρος του ενεργειακού μείγματος. Το 2050, πάνω από 60% της ζήτησης φυσικού αερίου αφορά την παραγωγή μπλε υδρογόνου, δηλαδή υδρογόνου που προέρχεται από μεθάνιο με δέσμευση και αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα (CCS). Η επιλογή αυτή προκρίνεται ως μια ρεαλιστική εναλλακτική για δύσκολους τομείς, καθώς αξιοποιεί υφιστάμενες υποδομές, έχει χαμηλότερο κόστος σε σχέση με το πράσινο υδρογόνο και μπορεί να αναπτυχθεί ταχύτερα. Αντιθέτως, στα σενάρια Linear και Accelerated Path to Net Zero, ο ρόλος του μπλε υδρογόνου περιορίζεται δραστικά. Ο λόγος είναι τεχνικός αλλά κρίσιμος: ακόμη και με χρήση CCS, το μπλε υδρογόνο αφήνει πίσω του υπολειμματικές εκπομπές. Αυτές καθιστούν προβληματική τη χρήση του σε περιβάλλον που στοχεύει μηδενικές εκπομπές έως το 2050. Έτσι, τα μοντέλα ωθούνται στην προτίμηση του πράσινου υδρογόνου, δηλαδή υδρογόνου που παράγεται μέσω ηλεκτρόλυσης με χρήση ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Αν και το κόστος του πράσινου υδρογόνου είναι ακόμη υψηλότερο, θεωρείται η μόνη λύση χωρίς άνθρακα για την τελική φάση της μετάβασης. Ωστόσο, ο πραγματικός «σκληρός πυρήνας» του φυσικού αερίου είναι η τελική χρήση: θέρμανση σε κατοικίες, θερμικές διεργασίες στη βιομηχανία, καύσιμο σε βαρέα οχήματα και άλλες ενεργειακές χρήσεις που απαιτούν υψηλή θερμοκρασία ή δυσκολεύονται να ηλεκτροποιηθούν. Η έκθεση δείχνει ότι η απαλλαγή σε αυτούς τους τομείς είναι ιδιαίτερα αργή και δύσκολη, ιδίως σε σενάρια όπου δεν δίνονται ισχυρά οικονομικά σήματα. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του Low Carbon Price,
Καμπανάκι από EEA: Τριπλή περιβαλλοντική κρίση, απειλείται το 81% των οικοτόπων
Από Μαρία Τσίρμπα Με την κλιματική αλλαγή να αποτελεί πλέον πραγματικότητα και όχι μια μακρινή απειλή, η ενίσχυση της σύνδεσης ολόκληρης της κοινωνίας με τη φύση δεν ήταν ποτέ πιο κρίσιμη. Η απώλεια της βιοποικιλότητας, η υποβάθμιση του περιβάλλοντος, και τα ακραία καιρικά φαινόμενα (καύσωνες, πλημμύρες, ξηρασίες κλπ) είναι μόνο μερικές από τις επιπτώσεις των δραματικών αλλαγών που βιώνει ολοένα και πιο συχνά ο πλανήτης στην εποχή μας. Για τον λόγο αυτό, η προστασία της φύσης απαιτεί κάτι παραπάνω από απλές πολιτικές πρωτοβουλίες. Απαιτεί την ενεργό συμμετοχή όλων των κοινωνικών φορέων, από τους πολίτες και τις επιχειρήσεις μέχρι τις κυβερνήσεις σε παγκόσμιο επίπεδο. Στο πλαίσιο αυτό, η πρόσφατη έκθεση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος (EEA) με τίτλο «Ενίσχυση της δέσμευσης της κοινωνίας με τη φύση» εξετάζει πώς οι διαφορετικές κοινωνικές ομάδες αντιλαμβάνονται την αξία της φύσης, αναδεικνύοντας, ταυτόχρονα, τη σημασία της συνεργασίας για την αποτελεσματική αντιμετώπιση των προκλήσεων της διατήρησης της βιοποικιλότητας. Οι διαφορετικές οπτικέςΜία από τις βασικές προκλήσεις για την προώθηση της μεγαλύτερης κοινωνικής δέσμευσης με τη φύση είναι η αναγνώριση ότι οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται τη φύση με διαφορετικούς τρόπους. Ειδικότερα, υπάρχουν τρεις πρωταρχικοί τρόποι με τους οποίους οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται και εκτιμούν τη φύση: 1. Φύση για τη φύση: η φύση εκτιμάται για την εγγενή της αξία και για ό,τι κάνει για τα οικοσυστήματα. 2. Φύση για την κοινωνία: η φύση εκτιμάται για τα οφέλη και τις υπηρεσίες που παρέχει στους ανθρώπους, όπως η στήριξη της γεωργίας, η ρύθμιση του κλίματος και η ενίσχυση της ανθρώπινης ευημερίας. 3. Φύση ως πολιτισμός: η φύση εκτιμάται για την πολιτιστική της σημασία, συμπεριλαμβανομένων των συναισθηματικών και ιστορικών δεσμών που έχουν τα άτομα και οι κοινότητες με το τοπίο και τα είδη. Ας πάρουμε για παράδειγμα τα δάση: Από την οπτική της φύσης για τη φύση, τα δάση θεωρούνται ζωτικοί βιότοποι για κοινά αλλά και σπάνια είδη, όπως έντομα, φυτά, πουλιά και θηλαστικά. Από την άλλη, όταν η φύση εκτιμάται για τα οφέλη που προσφέρει στην κοινωνία, τα δάση αναγνωρίζονται για τα προϊόντα και τις υπηρεσίες που παρέχουν, όπως η ξυλεία, τα μανιτάρια, η ρύθμιση του κλίματος και η προστασία από πλημμύρες και χιονοστιβάδες. Τέλος, από την πλευρά της φύσης ως πολιτισμού, τα δάση λειτουργούν ως τόποι αναψυχής και χαλάρωσης, ενώ αποτελούν πηγή πολιτιστικής και πνευματικής σύνδεσης για τους ανθρώπους. Αυτές οι διαφορετικές αντιλήψεις για τη φύση δείχνουν πόσο σημαντικό είναι να συνεργαστούμε όλοι μαζί — κυβερνήσεις, επιχειρήσεις και πολίτες — για να προωθήσουμε μια πιο ολοκληρωμένη και ουσιαστική προσέγγιση στη διατήρηση του φυσικού μας περιβάλλοντος. Αυτή η συνεργασία αποτελεί τον πυρήνα της στρατηγικής της ΕΕ για τη βιοποικιλότητα έως το 2030, καθώς και του κανονισμού για την αποκατάσταση της φύσης. Η αξία της βιοποικιλότηταςΣε έναν κόσμο που εξελίσσεται με τρομερή ταχύτητα και συνεχώς αυξάνει τις ανάγκες του, η φύση παραμένει το θεμέλιο πάνω στο οποίο στηρίζεται η ίδια η ύπαρξή μας. Ωστόσο, όσο οι ανθρώπινες δραστηριότητες επεκτείνονται και εντείνονται, η ίδια η ζωή που υποστηρίζει τον πλανήτη μας κινδυνεύει να διαταραχθεί ανεπανόρθωτα. Τα δεδομένα του 2020 από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος (EEA) είναι αδιάψευστα: το 81% των προστατευόμενων οικοτόπων, το 39% των προστατευόμενων πτηνών και το 63% των άλλων προστατευόμενων ειδών στην ΕΕ βρίσκονται σήμερα σε ανεπαρκή ή, ακόμη χειρότερα, σε κακή κατάσταση. Αυτή η εικόνα δεν είναι απλώς ανησυχητική—είναι μια κλήση αφύπνισης. Η βιοποικιλότητα, που κάποτε θεωρούσαμε δεδομένη, βρίσκεται σε έναν επικίνδυνο δρόμο, με συνέπειες που δεν αφορούν μόνο τη φύση, αλλά και την ίδια την ευημερία μας. Σήμερα, η απώλεια της βιοποικιλότητας συνδυάζεται με την κλιματική αλλαγή και τη ρύπανση για να δημιουργήσει τη λεγόμενη «τριπλή πλανητική κρίση», με την ανάγκη για δράση να είναι πιο επιτακτική από ποτέ. Προσπάθειες όπως το Παγκόσμιο Πλαίσιο για τη Βιοποικιλότητα του Κουνμίνγκ-Μοντρεάλ και η στρατηγική της ΕΕ για τη βιοποικιλότητα παρέχουν έναν οδικό χάρτη για την αντιμετώπιση αυτών των ζητημάτων, αλλά η εφαρμογή παραμένει μια σημαντική πρόκληση. Τι πρέπει να γίνει σε συλλογικό επίπεδοΗ αναγνώριση του προβλήματος είναι μόνο το πρώτο βήμα. Για να μετατραπεί η θεωρητική γνώση σε ουσιαστική αλλαγή, η κυβερνητική δράση είναι καίριας σημασίας. Στην Ευρώπη, η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία προσφέρει ένα παράδειγμα για το πώς η διατομεακή ολοκλήρωση των πολιτικών μπορεί να συμβάλει στην επίτευξη περιβαλλοντικής βιωσιμότητας, συνδυάζοντας στρατηγικές για τη γεωργία, την κλιματική αλλαγή και τη διατήρηση της φύσης. Όμως, η εφαρμογή των πολιτικών αυτών, όσο ισχυρές κι αν είναι, δεν είναι αρκετή χωρίς την ενεργό συμμετοχή της κοινωνίας. Στην πραγματικότητα, όπως επισημαίνει ο EEA, η επιτυχία απαιτεί, επίσης, την ενίσχυση των ρυθμιστικών πλαισίων, την παροχή οικονομικών κινήτρων και τη στήριξη εκπαιδευτικών και κοινωνικών πρωτοβουλιών που ενδυναμώνουν τους πολίτες και τις τοπικές κοινότητες στον αγώνα για τον περιορισμό των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής. Επιπλέον, σύμφωνα με την έκθεση, για να κινητοποιηθεί ευρύτερη συμμετοχή, πρέπει να δημιουργηθεί ένα κοινό όραμα, να διασφαλιστεί η μακροχρόνια δυναμική των έργων, να καθοριστούν ξεκάθαροι συνεργατικοί στόχοι και να εξασφαλιστεί βιώσιμη χρηματοδότηση. Ο πλανήτης μάς χρειάζεται πιο πολύ από ποτέ και η ευθύνη μας για την προστασία του καθορίζει το μέλλον όλων των ειδών, συμπεριλαμβανομένου του δικού μας. Όπως σοφά είπε, πριν δύο ολόκληρους αιώνες, και ο θρυλικός αρχηγός της φυλής των Σουαμισχ, Chief Seattle, που ζούσε στον βορειοδυτικό Ειρηνικό των ΗΠΑ «Η γη δεν ανήκει στον άνθρωπο, ο άνθρωπος ανήκει στη γη». Πηγή: energygame.gr
Μείωση ρύπων στη Θεσσαλονίκη
Σύμφωνα με στοιχεία των σταθμών μέτρησης του Εθνικού Δικτύου Παρακολούθησης Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης (ΕΔΠΑΡ) της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, προκύπτοντα από τα συγκριτικά στοιχεία για την εξέλιξη των βασικών αέριων ρύπων στην ατμόσφαιρα της πόλης (αιωρούμενα σωματίδια PM10, διοξείδιο του αζώτου ΝΟ2), για την περίοδο Δεκεμβρίου 2022 – Φεβρουάριου 2025Η, η έναρξη της βασικής γραμμής του μετρό και η κυκλοφορία των ηλεκτροκίνητων λεωφορείων συνέβαλαν καθοριστικά στη μείωση των αέριων ρύπων στη Θεσσαλονίκη. Τα στοιχεία δόθηκαν από τον αντιπεριφερειάρχη Θεσσαλονίκης, Κώστα Γιουτίκα, στο πλαίσιο της συνεδρίασης της Μητροπολιτικής Επιτροπής Θεσσαλονίκης, ενώ επισημάνθηκε ότι η έναρξη των εργασιών του Flyover δεν προκάλεσε ιδιαίτερα προβλήματα, ιδιαίτερα μετά τη λήψη των μέτρων αστυνόμευσης από τη Διεύθυνση Τροχαίας. Αναλύοντας διεξοδικότερα τα στοιχεία της τελευταίας τριετίας από τους σταθμούς μέτρησης στην Αγίας Σοφίας (κέντρο), την Καλαμαριά (ανατολικά) και το Κορδελιό (δυτικά), υπογραμμίστηκε ότι τα αιωρούμενα σωματίδια ΡΜ10 προέρχονται, κυρίως, από την καύση στερεών καυσίμων για οικιακή θέρμανση και βιομηχανικές δραστηριότητες, ενώ κύρια πηγή του διοξειδίου του αζώτου ενοχοποιεί ιδιωτικές μετακινήσεις και μεταφορές. «Όπως προκύπτει από τα συγκριτικά στοιχεία, η ολοκλήρωση των έργων του μετρό και ο εκσυγχρονισμός των μέσων μαζικής μεταφοράς, που ζητούσαμε επίμονα την τελευταία πενταετία, συμβάλουν δραστικά στον περιορισμό, όχι στην εξάλειψη, των υψηλών συγκεντρώσεων ρύπων στην ατμόσφαιρα και υπάρχει γενικότερα μια τάση καθοδικής πορείας των τιμών τον Φεβρουάριο του 2025, συγκριτικά με τους αντίστοιχους μήνες τα προηγούμενα χρόνια», σημείωσε ο αντιπεριφερειάρχης, ενώ υπενθύμισε ότι οι εργασίες κατασκευής του Flyover ξεκίνησαν στα μέσα του 2023 και η λειτουργία του μετρό τέλη Νοεμβρίου του 2024. Συγκεκριμένα οι αριθμοί για τον Δεκέμβριο του 2022, από τον σταθμό της Αγίας Σοφίας, για το διοξείδιο του αζώτου παρουσίασαν σχεδόν 48 μικρογραμμάρια ανά κυβικό μέτρο, ξεπερνώντας το μέσο επιτρεπόμενο όρο που είναι 40mg, ενώ με την έναρξη του Flyover παρατηρήθηκε «εκτόξευση» του διοξειδίου του αζώτου στο κέντρο στα 60mg, κατά τις ώρες αιχμής στην πόλη. Αντίθετα, τον Ιανουάριο και Φεβρουάριο 2024 και 2025 και με τη λήψη των μέτρων αστυνόμευσης από την Τροχαία το διοξείδιο του αζώτου στην Αγίας Σοφίας «έφτασε πλέον πολύ κοντά στο ετήσιο όριο που είναι τα 40 μικρογραμμάρια. Παρατηρείται, δηλαδή, αρχικά μια άνοδος των τιμών που μειώνονται στη συνέχεια, ενώ τα επίπεδα μέτρησης του 2025 είναι πολύ καλύτερα και από το 2022», τόνισε ο αντιπεριφερειάρχης, συγκρίνοντας τα αιωρούμενα σωματίδια, την ίδια τριετία, υπογραμμίζοντας ότι για πρώτη φορά τον Φεβρουάριο του 2025 καταγράφηκαν οι λιγότερες υπερβάσεις του μέσου ημερήσιου όρου των 50mg. Από τον σταθμό μέτρησης της Καλαμαριάς όσον αφορά το διοξείδιο του αζώτου προκύπτει ότι : «δεν παρατηρούνται σοβαρές διακυμάνσεις, γενικά κινούνται κάτω από το όριο των 40mg ανά κυβικό, ενώ η περιοχή δεν επηρεάστηκε άμεσα από το Flyover, το μετρό και τα ηλεκτρικά λεωφορεία. Επηρεάστηκε έμμεσα γιατί με την έναρξη κατασκευής της εσωτερικής περιφερειακής υπήρχε αυξημένη κίνηση στην Καλαμαριά προς το κέντρο και ανάποδα». Επιπλέον καταγράφεται μειωμένη τάση και στα αιωρούμενα σωματίδια στην ανατολική Θεσσαλονίκη. Όσο για την περιοχή του Κορδελιού, στη δυτική Θεσσαλονίκη σημειώνει: «δεν παρατηρούνται σοβαρές διακυμάνσεις στην περιοχή για το διοξείδιο του αζώτου. Υπήρχε αυξημένη κίνηση σε Εύοσμο και Κορδελιό προς ανατολική Θεσσαλονίκη, κυρίως γιατί πολλοί χρήστες Ι.Χ. έκαναν χρήση τον αστικό ιστό και όχι τον περιφερειακό», προσθέτοντας ότι πτωτική τάση καταγράφεται και στα αιωρούμενα σωματίδια, κάτω του ορίου των 50mg. Επισημαίνεται δε ότι: «Με την παρουσίαση των στοιχείων και των δεδομένων, είδαμε την επίδραση των έργων του Flyover, την επίδραση των έργων που ολοκληρώθηκαν όπως το μετρό και τα ηλεκτροκίνητα οχήματα και θα συνεχίσουμε να παρατηρούμε την εξέλιξη από τους εννέα σύγχρονους σταθμούς μέτρησης αερίων ρύπων που έχουμε στη διάθεσή μας. Επίσης, από την ιστοσελίδα της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας μπορούν οι πολίτες να παρακολουθούν την εξέλιξη του φαινομένου καθώς βγαίνει ημερήσιο δελτίο για τους αέριους ρύπους και μια πρόγνωση των επόμενων ημερών.»
Σοκ στους ωκεανούς: Η κλιματική αλλαγή εξαφανίζει είδη ψαριών με ανησυχητικούς ρυθμούς
Ορισμένα είδη σολομού και πέστροφας δεν κατάφεραν να φτάσουν στους τόπους αναπαραγωγής λόγω της ξηρασίας. Μια μόνο περίοδος χωρίς επαρκείς βροχοπτώσεις οδήγησε σε δραματική μείωση των ψαριών στην Καλιφόρνια. Στο συμπέρασμα αυτό κατέληξε έρευνα από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Μπέρκλεϋ, η οποία δημοσιεύθηκε στο Proceedings of the National Academy of Sciences Η έκθεση αναφέρει ότι ο εξαιρετικά ξηρός χειμώνας του 2013-2014 οδήγησε σε προσωρινή εξαφάνιση του άγριου βασιλικού σολομού, του κόχο σολομού και της πέστροφας (Oncorhynchus mykiss irideus) από αρκετούς παραπόταμους και ολόκληρες λεκάνες απορροής στη βόρεια ακτή της Καλιφόρνιας. Ο χειμώνας του 2013-2014 στην περιοχή χαρακτηρίστηκε από εξαιρετική ξηρασία, με πολλά ποτάμια και ρέματα να φτάνουν σε επικίνδυνα χαμηλά επίπεδα ή να στεγνώνουν τελείως, εμποδίζοντας τα ψάρια να ολοκληρώσουν την αναπαραγωγική τους πορεία. Η επίδραση ήταν τόσο έντονη που ο πληθυσμός των τριών ειδών συρρικνώθηκε δραματικά, οδηγώντας στην εξαφάνιση του σολομού κόχο και της πέστροφας από αρκετούς παραπόταμους και λεκάνες απορροής. Παρά τη σημαντική πτώση στον αριθμό του άγριου βασιλικού σολομού, το είδος κατάφερε να επιβιώσει, μεταφέροντας τη διαδικασία αναπαραγωγής σε άλλες περιοχές. Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι μέσα στην επόμενη δεκαετία από την ξηρασία, τα τρία είδη κατάφεραν να αποκαταστήσουν πλήρως τις φυσικές τους περιοχές. Οι ερευνητές τονίζουν ότι η αποκατάσταση των ειδών αποδίδεται στην ποικιλία του κύκλου ζωής των ψαριών και στον Ρωσικό ποταμό της Καλιφόρνια, ο οποίος λειτουργεί ως εκκολαπτήριο για την διατήρηση των πληθυσμών. Η Στέφανι Κάρλσον, επικεφαλής της μελέτης, επισημαίνει ότι οι πληθυσμοί αυτών των ειδών πλήττονται από μια σειρά παραγόντων, όπως τα φράγματα και η κλιματική αλλαγή. Αναφερόμενη στην άνυδρη περίοδο, επεσήμανε ότι η μελέτη τους αποδεικνύει πώς “αυτό το μεμονωμένο ακραίο συμβάν μπορεί να προκαλέσει την εκτεταμένη και ξαφνική κατάρρευση πολλών πληθυσμών και ειδών και ενδεχομένως να οδηγήσει σε μακροπρόθεσμες μετατοπίσεις του είδους”.
Η κλιματική αλλαγή επιφυλάσσει συχνότερες και ισχυρότερες καταιγίδες στην Ελλάδα
Νέα επιστημονική μελέτη καταλήγει ότι η ποσότητα βροχής που πέφτει κατά τη διάρκεια σφοδρών καταιγίδων έχει αυξηθεί έως και 15% σε σχέση με το παρελθόν, εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής. Εύρημα που επιβεβαιώνεται καθώς τέλη Μαρτίου αρχές Απριλίου, έντονα καιρικά φαινόμενα έπληξαν νησιά του Αιγαίου προκαλώντας πλημμύρες, χαλαζοπτώσεις και καταστροφές. Συγκεκριμένες Πάρος και Μύκονος επλήγησαν σοβαρά, ενώ οι αρχές προχώρησαν σε κλείσιμο σχολείων και περιορισμό κυκλοφορίας, ενώ τουρίστες και κάτοικοι κλήθηκαν να παραμείνουν στα σπίτια τους. Τα νησιά Κρήτη και Ρόδος ήρθαν αντιμέτωπα με απρόσμενα δύσκολες καιρικές συνθήκες Επιδείνωση παρουσίασαν τον Απρίλιο οι καιρικές συνθήκες στην Κρήτη, με το λιμάνι των Χανίων να καταγράφει τη μεγαλύτερη ημερήσια βροχόπτωση. Επίσης η Ρόδος και άλλα νησιά υπέστησαν σοβαρές ζημιές από ισχυρούς ανέμους και βροχοπτώσεις, με εκτεταμένες καταστροφές σε βασικές υποδομές. Σημειώνεται σύμφωνα με τη μελέτη της πλατφόρμας ClimaMeter, ότι οι έντονες βροχοπτώσεις οφείλονται σε αυξημένη θερμοκρασία της επιφάνειας της θάλασσας, όπως προβλέπει και η IPCC για τη Μεσόγειο, ενώ ο ερευνητής Τομάσο Αλμπέρτι υπογραμμίζει ότι η δεδομένη πλέον τάση ενίσχυσης των βροχοπτώσεων συνδέεται με την υπερθέρμανση του πλανήτη. Η συγκεκριμένη ανάλυση βασίστηκε σε ιστορικά δεδομένα από την υπηρεσία Copernicus για την περίοδο 1950–2023 συγκρίνοντας αντίστοιχα καιρικά φαινόμενα από τις δεκαετίες του περασμένου αιώνα με τα πρόσφατα έτη. Εξέτασε και τη συμβολή φυσικών φαινομένων, όπως το Ελ Νίνιο, καταλήγοντας όμως στο ότι πρόσφατες καταιγίδες ήταν σε μεγάλο βαθμό αποτέλεσμα ανθρωπογενούς επιδείνωσης του κλίματος. Ο Αλμπέρτι επισημαίνει ότι, παρά τη δυσκολία συσχέτισης μεμονωμένων φαινομένων με την κλιματική αλλαγή, είναι προφανές ότι η υπερθέρμανση οδηγεί σε πιο συχνά και έντονα ακραία καιρικά φαινόμενα, ενώ μας προτρέπει πάραυτα προς την κατεύθυνση περιορισμού των εκπομπών αλλά και την ενίσχυση των υποδομών σε ευάλωτες περιοχές, όπως η Μεσόγειος.
Η τεχνητή νοημοσύνη προβλέπει πρόκληση πυρκαγιών από κεραυνούς
Σε ορισμένες περιοχές του πλανήτη, δε, οι κεραυνοί αποτελούν κύρια αιτία πυρκαγιάς. Σύμφωνα με το Πανεπιστήμιο Γέιλ, επισημαίνεται ότι στις ΗΠΑ, για παράδειγμα, τουλάχιστον 7.000 πυρκαγιές προκλήθηκαν από κεραυνούς, ενώ μια τέτοιου τύπου φωτιά ενδέχεται να περάσει απαρατήρητη με αποτέλεσμα τη ραγδαία εξάπλωσή της με δραματικές επιπτώσεις για τον άνθρωπο και τη φύση. Εφόσον δε εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής αυξάνεται η παγκόσμια θερμοκρασία και οι παρατεταμένες περίοδοι ξηρασίας γίνονται ολοένα συχνότερες, και οι ξηρές καταιγίδες, με έντονη ηλεκτρική δραστηριότητα με λίγη έως καθόλου βροχόπτωση βαίνουν αυξανόμενες, ενδέχεται να αυξηθούν οι πυρκαγιές αυτού του τύπου. Ερευνητές του Πανεπιστημίου Μπαρ Ιλάν στο Ισραήλ, σε μία προσπάθεια να αντιμετωπίσουν το φαινόμενο ανέπτυξαν ένα μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης που προβλέπει την πιθανότητα πρόκλησης πυρκαγιάς από κεραυνούς, αλλά και το σημείο που πρόκειται να σημειωθεί. Οι επιστήμονες συγκέντρωσαν δεδομένα από το 2014 έως το 2020 σχετικά με κεραυνούς, καιρικές συνθήκες και άλλους παράγοντες και θέτοντας σε λειτουργία το σύστημα χρησιμοποιώντας στοιχεία από το 2021 παρατήρησαν ότι προέβλεψε με ακρίβεια τον εν λόγω κίνδυνο σε ποσοστό άνω του 90% των περιπτώσεων. Σημειώνεται ότι το μοντέλο δεν πραγματοποιεί ακόμη προβλέψεις σε πραγματικό χρόνο, αλλά θέτει τις βάσεις για το μέλλον, καθώς με τα κατάλληλα εργαλεία θα προλαμβάνονται οι επιπτώσεις των κεραυνών. Ο Ασάφ Σμούελ, επικεφαλής συντάκτης της έκθεσης που δημοσιεύθηκε στο Scientific Reports, δηλώνει: «Με τις αυξανόμενες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, απαιτούνται νέα εργαλεία μοντελοποίησης για την καλύτερη κατανόηση και πρόβλεψη των επιπτώσεών της. Η τεχνητή νοημοσύνη διαθέτει σημαντικές δυνατότητες για την ενίσχυση αυτών των προσπαθειών.»
Ακόμα και τα ψάρια χρησιμοποιούν εργαλεία (vid)
Συνθλίβουν οστρακοειδή και μαλάκια σε σκληρές επιφάνειες για να ανοίξουν και να καταναλώνουν τη σάρκα τους ΑΠΟ ΤΗ ΔΑΝΑΗ ΔΑΣΟΠΟΥΛΟΥ Πολλά είναι τα διαφορετικά ζωικά είδη που χρησιμοποιούν εργαλεία για διάφορους σκοπούς, επιδεικνύοντας αξιοσημείωτη εφευρετικότητα και προσαρμοστικότητα. Οι χιμπατζήδες επιλέγουν με προσοχή ραβδιά για να «ψαρεύουν» τερμίτες, καθώς και πέτρες για να σπάνε καρύδια, οι γορίλες έχουν παρατηρηθεί να μετρούν με ξύλα το βάθος νερού πριν διασχίσουν λίμνες, τα ευφυέστατα κοράκια της Νέας Καληδονίας κατασκευάζουν «αγκίστρια» για να «τσιμπήσουν» έντομα, τα δελφίνια εφαρμόζουν στο ρύγχος τους θαλάσσια σφουγγάρια για να προστατευτούν ενώ αναζητούν τροφή στο βυθό, ακόμα και οι κροκόδειλοι έχουν καταγραφεί να δημιουργούν δολώματα με κλαδιά για να προσελκύσουν πτηνά. Η χρήση εργαλείων, σύμφωνα με μελέτες, «ταξιδεύει» από γενιά σε γενιά, καθώς τα μικρά παρατηρούν τους γονείς τους, ενώ πρόσφατη έρευνα αποκάλυψε ότι όχι μόνο βελτιώνουν τις δεξιότητές τους μεγαλώνοντας, αλλά στην περίπτωση των χιμπατζήδων οι ίδιοι οι ενήλικες εκπαιδεύουν και μοιράζονται τα μυστικά τους με τα παιδιά τους, ώστε να μάθουν με τη σειρά τους να χειρίζονται εργαλεία. Τώρα, από έκθεση που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Coral Reefs προκύπτει ότι ακόμα και ειδή τροπικών ψαριών χρησιμοποιούν εργαλεία στην καθημερινότητά τους. Ερευνητές από το τμήμα Φυσικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Μακουάρι στην Αυστραλία παρατήρησαν τη συμπεριφορά ψαριών της οικογένειας των λαβρίδων διαπιστώνοντας πως συνθλίβουν οστρακοειδή και μαλάκια σε σκληρές επιφάνειες για να ανοίξουν και να καταναλώνουν τη σάρκα τους. https://www.youtube.com/watch?v=p-GFBcoAByg Η χρήση σκληρής επιφάνειας για την τροφή τους, αποτελεί τρανταχτό παράδειγμα χρήσης εργαλείων από τα ψάρια, με τους ειδικούς να περιγράφουν στην έκθεση ότι «το ψάρι κρατά ένα θηράμα με σκληρό κέλυφος στο στόμα του και το χτυπά σε μια σκληρή επιφάνεια για να το ανοίξει». Όπως αναφέρουν, μέχρι σήμερα, ανάλογη συμπεριφορά έχει καταγραφεί σε 26 από τα περίπου 550 είδη λαβρίδων, ενώ χάρη στην πρωτοβουλία επιστήμης των πολιτών Fish Tool Use, έχουν συγκεντρωθεί ακόμα περισσότερες πληροφορίες για τη χρήση εργαλείων. Μάλιστα, κάποιες από τις στιγμές όπου ψάρια εφαρμόζουν τις εφευρετικές τεχνικές τους έχουν καταγραφεί σε βίντεο. Οι επιστήμονες εξηγούν ότι από τα πλάνα διαπιστώνεται ότι τα ψάρια είναι ευέλικτα στη χρήση εργαλείων, καθώς ανοίγουν μεγάλη ποικιλία θηραμάτων σε διαφορετικούς τύπους επιφάνειας, αλλά συμπληρώνουν ότι απαιτούνται ακόμα περισσότερα δεδομένα για να προσδιοριστεί η εξελικτική προέλευση της συμπεριφοράς αυτής, οι οικολογικοί παράγοντες, το κόστος και τα οφέλη της. Αυτά τα ευρήματα, πάντως, σηματοδοτούν την πρώτη ένδειξη χρήσης εργαλείων για τρία είδη και την πρώτη τεκμηρίωση βίντεο για τα άλλα δύο, προσθέτουν οι ερευνητές. «Η χρήση εργαλείων συνήθως συνδέεται με τον άνθρωπο, αλλά αυτή η συμπεριφορά είναι απόδειξη ότι τα ψάρια είναι πολύ πιο έξυπνα από ό,τι πιστεύουν», αναφέρει η βιολόγος και εκ των συντακτών της έκθεσης, Τζουλιέτ Τάριελ-Άνταμς και προσθέτει ότι με τα είδη που εντοπίστηκαν πρόσφατα να ακολουθούν τέτοιες μεθόδους «γίνεται σαφές ότι πολλά είδη λαβρίδων χρησιμοποιούν εργαλεία για τα οποία δεν γνωρίζαμε προηγουμένως». https://www.youtube.com/watch?v=VvYWpbbV4kY Ο καθηγητής Κάλουμ Μπράουν από το Πανεπιστήμιο Μακουάρι και επικεφαλής συντάκτης της μελέτης τονίζει ότι τα ευρήματα έρχονται να προστεθούν στα στοιχεία που έχουν συγκεντρωθεί από επιστήμονες σχετικά με την ευφυΐα των ψαριών. Όπως λέει, δείχνουν ευελιξία και επιδεξιότητα, διευρύνοντας την κατανόησή μας για την εξέλιξη της χρήσης εργαλείων στο ζωικό βασίλειο. Η πολύτιμη συμβολή των πολιτών-επιστημόνων Σε μία προσπάθεια να συγκεντρώσουν περισσότερα στοιχεία, οι ερευνητές καλούν τους πολίτες να αναλάβουν δράση και να καταγράψουν ψάρια που εκδηλώνουν συμπεριφορά όπως οι λαβρίδες. «Οι άνθρωποι έχουν παρατηρήσει τα ψάρια να χρησιμοποιούν εργαλεία σε αρκετές περιπτώσεις. Γνωρίζουμε όμως πολύ λίγα γι’ αυτό», αναφέρουν και τονίζουν ότι η κοινή αντίληψη ότι τα ψάρια είναι ηλίθια δεν ισχύει, με τρανή απόδειξη τις τεχνικές που εφαρμόζουν στην καθημερινότητά τους. Στόχος των ειδικών είναι να κατανοήσουν ποια είδη χρησιμοποιούν εργαλεία, αν ακολουθούν κι άλλες μεθόδους, αν εφαρμόζονται μόνο από άτομα ενός φύλου, ή μόνο σε συγκεκριμένη περίοδο της ζωής τους. Για να τα καταφέρουν χρειάζονται τη συμβολή των λεγόμενων πολιτών-επιστημόνων που θα παράσχουν σχετικές πληροφορίες και παρατηρήσεις και τους ενθαρρύνουν να στείλουν οποιοδήποτε στοιχείο ακόμα και αν δεν είναι βέβαιοι για την ποιότητα και αξία και υλικού. Με αυτόν τον τρόπο θα ενισχυθεί η καταγραφή δεδομένων και θα συμπληρωθεί ένας λεπτομερής κατάλογος με τα χαρακτηριστικά των ευφυών ψαριών. Πηγή: newmoney.gr