Συντάκτης: financetrends.gr

Η παραδοσιακή αντίληψη ότι η οικονομική πρόοδος προϋποθέτει υψηλές εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα φαίνεται να χάνει έδαφος. Δέκα χρόνια μετά τη Συμφωνία του Παρισιού, τα διαθέσιμα στοιχεία καταδεικνύουν μια ουσιαστική αλλαγή: όλο και περισσότερες χώρες καταφέρνουν να αναπτύσσουν τις οικονομίες τους, ενώ ταυτόχρονα περιορίζουν το ανθρακικό τους αποτύπωμα. Σε αντίθεση με το παρελθόν, όταν η αύξηση του ΑΕΠ σχεδόν πάντα συνοδευόταν από άνοδο των εκπομπών CO₂, σήμερα παρατηρείται ένα διαφορετικό μοτίβο. Σύμφωνα με νέα ανάλυση του Energy and Climate Intelligence Unit (ECIU), η αποσύνδεση της οικονομικής μεγέθυνσης από τις εκπομπές δεν αποτελεί πλέον μεμονωμένο φαινόμενο, αλλά εξελίσσεται σε κυρίαρχη τάση. Τα ευρήματα της διεθνούς ανάλυσης Η έρευνα του ECIU εξέτασε 113 χώρες, οι οποίες αντιπροσωπεύουν πάνω από το 97% του παγκόσμιου ΑΕΠ και το 93% των συνολικών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Βασίστηκε στα στοιχεία του Global Carbon Budget 2025, αξιοποιώντας μια πιο αναλυτική κατηγοριοποίηση οικονομιών σε σύγκριση με προηγούμενες μελέτες. Το συμπέρασμα είναι σαφές: η αποσύνδεση οικονομίας και εκπομπών εξελίσσεται πλέον σε «κανόνα και όχι εξαίρεση». Ο όρος «αποσύνδεση» περιγράφει τον βαθμό στον οποίο μια χώρα μπορεί να αυξάνει την οικονομική της δραστηριότητα χωρίς αντίστοιχη αύξηση των εκπομπών CO₂. Διακρίνονται τρεις βασικές μορφές: • Απόλυτη αποσύνδεση, όταν οι εκπομπές μειώνονται ενώ το ΑΕΠ αυξάνεται.• Σχετική αποσύνδεση, όταν οι εκπομπές συνεχίζουν να αυξάνονται, αλλά με βραδύτερο ρυθμό από την οικονομία.• Αρνητική περίπτωση, όπου οι εκπομπές αυξάνονται ενώ το ΑΕΠ υποχωρεί, φαινόμενο σπάνιο που εμφανίζεται κυρίως σε περιόδους έντονων κρίσεων, όπως κατά την πανδημία COVID-19. Δείτε επίσης: IKEA: Επενδύει 720 εκατ. ευρώ στη Βαλτική για βιώσιμη δασική ανάπτυξη Η παγκόσμια εικόνα αλλάζει Η μελέτη καταγράφει ότι η αποσύνδεση παρατηρείται πλέον σε όλες σχεδόν τις ηπείρους, συμπεριλαμβανομένης της Ευρώπης, της Βόρειας και Νότιας Αμερικής, αλλά και της Αφρικής. Αξιοσημείωτη είναι και η πρόοδος σε πολλές αναδυόμενες οικονομίες, οι οποίες μετακινήθηκαν από φάσεις ταχείας αύξησης εκπομπών σε καθεστώς απόλυτης αποσύνδεσης. Σήμερα, το 92% του παγκόσμιου ΑΕΠ και το 89% των εκπομπών προέρχονται από οικονομίες που βρίσκονται είτε σε σχετική είτε σε απόλυτη αποσύνδεση. Πριν από τη Συμφωνία του Παρισιού, το αντίστοιχο ποσοστό ανερχόταν στο 77%, γεγονός που αποτυπώνει τη σημαντική μεταβολή της τελευταίας δεκαετίας. Μεταξύ 2015 και 2023, χώρες που παράγουν σχεδόν το 46% του παγκόσμιου ΑΕΠ κατάφεραν να αυξήσουν την οικονομική τους δραστηριότητα μειώνοντας ταυτόχρονα τις εκπομπές CO₂. Το ποσοστό αυτό είναι αυξημένο κατά 38% σε σύγκριση με την προηγούμενη δεκαετία. Ποιοι προχωρούν και ποιοι υποχωρούν Οι χώρες κατηγοριοποιήθηκαν σε τρεις ομάδες: • Σταθεροί αποσυνδετές, που διατηρούν απόλυτη αποσύνδεση τόσο πριν όσο και μετά το 2015.• Βελτιωτές, που πέτυχαν αποσύνδεση για πρώτη φορά μετά τη Συμφωνία του Παρισιού.• Αντιστρεπτές, που εμφάνισαν επιδείνωση σε σχέση με προηγούμενες επιδόσεις. Στην Ευρώπη, κράτη όπως η Αυστρία, το Βέλγιο, η Γερμανία, η Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Σουηδία συγκαταλέγονται στους σταθερούς αποσυνδετές. Η Ελλάδα, η Ελβετία και η Ιταλία κατατάσσονται στους βελτιωτές, ενώ η Λιθουανία, η Λετονία και η Σλοβενία εντάσσονται στην κατηγορία των αντιστρεπτών. Η αποσύνδεση ως νέα πραγματικότητα Όπως τονίζει ο John Lang, επικεφαλής του Net Zero Tracker στο ECIU, η άποψη ότι η μείωση των εκπομπών συνεπάγεται αναγκαστικά περιορισμό της ανάπτυξης δεν επιβεβαιώνεται από τα δεδομένα. Αντιθέτως, όπως σημειώνει, η αποσύνδεση αποτελεί πλέον τον κανόνα, ακόμη και αν οι παγκόσμιες εκπομπές συνεχίζουν συνολικά να αυξάνονται με αργό ρυθμό. Η δομική αλλαγή, ωστόσο, θεωρείται αδιαμφισβήτητη. Στο ίδιο πνεύμα, ο Gareth Redmond-King επισημαίνει ότι η δυναμική που δημιούργησε η Συμφωνία του Παρισιού συνεχίζει να ενισχύεται. Σήμερα, περισσότεροι εργαζόμενοι απασχολούνται στον τομέα της καθαρής ενέργειας σε σύγκριση με τα ορυκτά καύσιμα, ενώ οι βιομηχανίες που συνδέονται με την επίτευξη του net zero αναπτύσσονται με ρυθμούς τριπλάσιους από εκείνους της παγκόσμιας οικονομίας. Όπως υπογραμμίζει, η μετάβαση σε οικονομίες μηδενικών καθαρών εκπομπών παραμένει η μόνη ρεαλιστική επιλογή για τον περιορισμό των ολοένα πιο δαπανηρών και επικίνδυνων επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής. Η εικόνα που διαμορφώνεται δείχνει ότι η οικονομική ανάπτυξη χωρίς αύξηση των εκπομπών δεν αποτελεί πλέον θεωρητικό στόχο, αλλά μια εφικτή και ήδη εξελισσόμενη πραγματικότητα, ανοίγοντας τον δρόμο για ένα πιο βιώσιμο μοντέλο παγκόσμιας ανάπτυξης. Μπορεί να σας ενδιαφέρει: Κόκκινος συναγερμός για τα δέντρα του Αμαζονίου: Σοβαρή απειλή για το οικοσύστημα

Σοβαρό σήμα κινδύνου εκπέμπουν οι επιστήμονες για το μέλλον του Αμαζονίου, του μεγαλύτερου τροπικού δάσους της Γης και ενός από τους βασικότερους ρυθμιστές του παγκόσμιου κλίματος. Νέα επιστημονική έρευνα που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature και παρουσιάστηκε από το euronews δείχνει ότι η περιοχή ενδέχεται, μέχρι το τέλος του αιώνα, να περάσει σε ένα εντελώς νέο και άγνωστο κλιματικό καθεστώς, το οποίο οι ειδικοί περιγράφουν ως «υπερτροπικό». Το σενάριο αυτό παραπέμπει σε συνθήκες πολύ πιο θερμές, ξηρές και ασταθείς από εκείνες που γνωρίζουμε σήμερα. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι ένα τέτοιο κλίμα δεν έχει καταγραφεί στον πλανήτη εδώ και τουλάχιστον 10 εκατομμύρια χρόνια. Αν αυτή η μετάβαση πραγματοποιηθεί, οι επιπτώσεις στα δέντρα του Αμαζονίου –και κατ’ επέκταση στο παγκόσμιο σύστημα ισορροπίας του άνθρακα– αναμένεται να είναι εξαιρετικά σοβαρές. Έως και πέντε μήνες ακραίας ξηρασίας ετησίως Η μελέτη, που εκπονήθηκε από επιστημονική ομάδα του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια στο Μπέρκλεϊ, προειδοποιεί ότι εάν οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου δεν μειωθούν δραστικά, ο Αμαζόνιος θα μπορούσε να βιώνει έως και 150 ημέρες τον χρόνο συνθηκών έντονης «θερμής ξηρασίας» μέχρι το 2100. Πρόκειται για περιόδους παρατεταμένης έλλειψης υγρασίας που συνοδεύονται από εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες. Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το ενδεχόμενο αυτά τα φαινόμενα να εμφανίζονται ακόμη και κατά τη διάρκεια της παραδοσιακά υγρής περιόδου, σε μήνες όπως ο Μάρτιος, ο Απρίλιος και ο Μάιος, όταν μέχρι σήμερα τέτοιες συνθήκες θεωρούνταν εξαιρετικά απίθανες. Όπως εξηγεί ο επικεφαλής συγγραφέας της έρευνας, καθηγητής Jeff Chambers, αυτές οι «καυτές ξηρασίες» συνιστούν πλέον χαρακτηριστικό ενός υπερτροπικού δάσους, δηλαδή ενός οικοσυστήματος που ξεπερνά τα όρια του κλασικού τροπικού κλίματος. Δείτε επίσης: IKEA: Επενδύει 720 εκατ. ευρώ στη Βαλτική για βιώσιμη δασική ανάπτυξη Πώς αντιδρούν τα δέντρα στην ακραία καταπόνηση Η ερευνητική ομάδα ανέλυσε δεδομένα άνω των 30 ετών, που αφορούν θερμοκρασία, υγρασία, εδαφική υγρασία και φωτεινότητα, από περιοχές βόρεια της πόλης Μανάους, στην καρδιά της Βραζιλίας. Με τη βοήθεια αισθητήρων τοποθετημένων απευθείας στους κορμούς, οι επιστήμονες κατέγραψαν σε πραγματικό χρόνο τις αντιδράσεις των δέντρων στην αυξανόμενη θερμική και υδατική πίεση. Κατά τη διάρκεια πρόσφατων επεισοδίων ξηρασίας, τα οποία συνδέονται με το φαινόμενο Ελ Νίνιο, εντοπίστηκαν δύο κρίσιμα στάδια στρες. Αρχικά, όταν η υγρασία του εδάφους μειωνόταν περίπου στο ένα τρίτο των φυσιολογικών επιπέδων, πολλά δέντρα έκλειναν τα στόματά τους για να περιορίσουν την απώλεια νερού. Ωστόσο, αυτή η άμυνα είχε ως αποτέλεσμα τη διακοπή της απορρόφησης διοξειδίου του άνθρακα, απαραίτητου για τη φωτοσύνθεση και την αναγέννηση των ιστών. Σε επόμενο στάδιο, η παρατεταμένη έκθεση στη ζέστη οδηγούσε στη δημιουργία φυσαλίδων στον χυμό των δέντρων, διαταράσσοντας τη μεταφορά νερού στους ιστούς – ένα φαινόμενο που οι επιστήμονες παρομοιάζουν με εμβολή στο ανθρώπινο κυκλοφορικό σύστημα. Τα πιο ευάλωτα αποδείχθηκαν τα είδη ταχείας ανάπτυξης με χαμηλή πυκνότητα ξύλου, τα οποία παρουσίασαν αυξημένα ποσοστά θνησιμότητας. Σύμφωνα με τους ερευνητές, αυτό σημαίνει ότι τα δευτερογενή δάση, δηλαδή εκείνα που έχουν αναπτυχθεί μετά από αποψίλωση ή άλλες διαταραχές, ενδέχεται να αντιμετωπίσουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο. Επιπτώσεις που ξεπερνούν τα όρια του Αμαζονίου Σήμερα, η ετήσια θνησιμότητα των δέντρων στον Αμαζόνιο εκτιμάται ότι ξεπερνά οριακά το 1%. Ωστόσο, οι προβολές της μελέτης δείχνουν ότι το ποσοστό αυτό θα μπορούσε να αυξηθεί στο 1,55% έως το 2100. Παρότι η μεταβολή φαίνεται μικρή αριθμητικά, σε ένα οικοσύστημα τέτοιου μεγέθους συνεπάγεται απώλειες εκατομμυρίων δέντρων. Ένας Αμαζόνιος που θα λειτουργεί υπό υπερτροπικές συνθήκες δεν θα χάσει μόνο μέρος της βιοποικιλότητάς του, αλλά και την ικανότητά του να απορροφά διοξείδιο του άνθρακα. Ήδη, σε εξαιρετικά ξηρές χρονιές, το δάσος έχει μετατραπεί από καθαρή «δεξαμενή» άνθρακα σε καθαρή πηγή εκπομπών, εντείνοντας περαιτέρω την υπερθέρμανση του πλανήτη. Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι παρόμοιες εξελίξεις θα μπορούσαν να απειλήσουν και άλλα μεγάλα τροπικά δάση, όπως εκείνα της δυτικής Αφρικής και της Νοτιοανατολικής Ασίας. Όπως τονίζει ο Jeff Chambers, η εξέλιξη αυτή δεν είναι αναπόφευκτη: «Όλα εξαρτώνται από τις επιλογές μας. Αν οι εκπομπές συνεχίσουν ανεξέλεγκτα, το υπερτροπικό κλίμα θα εμφανιστεί πολύ νωρίτερα από όσο πιστεύουμε». Μπορεί να σας ενδιαφέρει: Δάση και κλιματική αλλαγή: Οι προκλήσεις της προσαρμογής

Σειρά επενδύσεων συνολικού ύψους περίπου 4 δισ. ευρώ για έργα δέσμευσης και αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα μπαίνει σε τροχιά υλοποίησης, με την ολοκλήρωση του σχετικού θεσμικού πλαισίου. Το νομοσχέδιο αναμένεται να εγκριθεί από τη Βουλή την Πέμπτη, ανοίγοντας τον δρόμο για χρηματοδότηση μέσω ευρωπαϊκών και εθνικών πόρων. Κατά τη διάρκεια του Industrial Carbon Management Forum που πραγματοποιείται στην Αθήνα σε συνδιοργάνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της ΕΔΕΥΕΠ, υπογράφηκε η συμφωνία για τη χρηματοδότηση του έργου υπόγειας αποθήκευσης CO₂ που αναπτύσσει η EnEarth, θυγατρική της Energean, στο κοίτασμα του Πρίνου. Μέσω του προγράμματος Connecting Europe Facility θα διατεθούν 120 εκατ. ευρώ για τη μετατροπή του εξαντλημένου κοιτάσματος σε υποθαλάσσιο χώρο αποθήκευσης. Όπως ανέφερε ο Νίκος Ρήγας, το market test προγραμματίζεται για τα μέσα του 2026 και στη συνέχεια θα ακολουθήσουν οι απαραίτητες γεωτρήσεις για την εξαγωγή νερού και την εισπίεση του διοξειδίου του άνθρακα. Δείτε επίσης: Ραγδαία άνοδος στην αγορά Waste-to-Energy: Προβλέψεις και παγκόσμιες τάσεις έως το 2032 Ο διευθύνων σύμβουλος της ΕΔΕΥΕΠ, Αριστοφάνης Στεφάτος, παρουσίασε το πλήρες πακέτο έργων που συνθέτουν την αλυσίδα της ελληνικής υποδομής CCS, το οποίο, πέρα από την υπόγεια αποθήκη, περιλαμβάνει: – Επενδύσεις για τη δέσμευση CO₂ από βιομηχανίες με περιορισμένες τεχνολογικές δυνατότητες μείωσης εκπομπών, όπως τα διυλιστήρια, τα χημικά και η τσιμεντοβιομηχανία. Ήδη έχουν εγκριθεί για χρηματοδότηση έργα των εταιρειών Τιτάν, Ηρακλής και Motor Oil.– Το έργο Apollo CO₂ της ΔΕΑΦΑ, που στοχεύει στη μεταφορά του διοξειδίου του άνθρακα από τις βιομηχανικές εγκαταστάσεις στη Ρεβυθούσα, όπου θα υγροποιείται και θα φορτώνεται σε πλοία για μεταφορά στον Πρίνο ή σε άλλα υπόγεια αποθηκευτικά πεδία. Ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Νίκος Τσάφος, υπογράμμισε ότι οι σημερινές βιομηχανικές εκπομπές της χώρας, οι οποίες εκτιμώνται στα 10 εκατ. τόνους CO₂ ετησίως, υπερβαίνουν σημαντικά τη χωρητικότητα αποθήκευσης του Πρίνου, που ξεκινά με δυνατότητα 1 εκατ. τόνου ανά έτος και μπορεί να φτάσει τα 2,8 εκατ. τόνους πλήρως ανεπτυγμένη. Για τον λόγο αυτό, επισήμανε την ανάγκη συνεργασίας με τρίτες χώρες. Ήδη η Ελλάδα έχει υπογράψει μνημόνιο συνεργασίας με την Αίγυπτο, η οποία διαθέτει δυναμικό αποθήκευσης περίπου 580 εκατ. τόνων. Μπορεί να σας ενδιαφέρει: Ρουμανία: Παίρνει την παραχώρηση της Lukoil στη Μαύρη Θάλασσα