Ενεργειακή μετάβαση και ανταγωνιστικότητα στην ΕΕ
Ο φιλόδοξος στόχος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, net zero έως το 2050, αποτελεί μια από τις σημαντικότερες προκλήσεις. Η απαλλαγή από τις εκπομπές των μεταποιητικών βιομηχανιών, ήτοι το 27% των συνολικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου της ΕΕ το 2021, σε έναν τομέα απολύτως εξαρτώμενο από τα ορυκτά καύσιμα, ο εξηλεκτρισμός έχει αναδειχθεί ως βασική εναλλακτική για τη μείωση των εκπομπών και την απεξάρτηση από εισαγόμενα καύσιμα. Το Enel σε συνεργασία με την Compass Lexecon και την ERCST διεξήγαγε μελέτη, αξιολογώντας το τεχνικό και οικονομικό δυναμικό του βιομηχανικού εξηλεκτρισμού, η οποία εντοπίζει ό,τι παρακωλύει την προώθηση των διπλών στόχων της ΕΕ, απαλλαγή από τον άνθρακα και ενίσχυση της παγκόσμιας ανταγωνιστικότητας, προτείνοντας παράλληλα προοπτικές πολιτικής. Σύμφωνα με τα ευρήματα της μελέτης αναμένεται ότι μέχρι το 2035, ο άμεσος εξηλεκτρισμός θα είναι τεχνικά διαθέσιμος σε ευρεία κλίμακα για τουλάχιστον το 90% των βιομηχανικών διεργασιών, περιλαμβάνοντας τους πιο ενεργοβόρους, αλλά και άλλους βασικούς βιομηχανικούς τομείς, χημικά, σίδηρο και χάλυβα, αλουμίνιο, γυαλί, τσιμέντο, τρόφιμα και ποτά, χαρτί και χαρτοπολτό. Επισημαίνεται ότι η υιοθέτηση ηλεκτρικών λύσεων στις βιομηχανικές διεργασίες δημιουργεί ευκαιρίες για ανταγωνιστικά οφέλη, αξιοποιώντας την άφθονη και οικονομικά προσιτή ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές, ενδεχόμενο που συμβάλει στη μείωση του λειτουργικού κόστους και την αύξηση της αποδοτικότητας και κατ’ επέκταση της ανταγωνιστικότητας, καθοριστικό παράγοντα τόσο για τους καταναλωτές όσο και τους φορείς που σχεδιάζουν και χαράσσουν πολιτική. Επισημαίνεται ακόμη ότι η οικονομική σκοπιμότητα κατανέμεται άνισα μεταξύ των τομέων. Δεδομένου ότι ορισμένοι κλάδοι μπορούν να λειτουργήσουν με ηλεκτρικές τεχνολογίες, ήδη ανταγωνιστικές όσον αφορά το CAPEX (κεφαλαιουχικές δαπάνες) ή/και το OPEX (λειτουργικές δαπάνες), άλλοι τομείς αδυνατούν να αντεπεξέλθουν σε σχέση με τις υφιστάμενες τεχνολογίες ορυκτών καυσίμων. Προφανώς για ορισμένες βιομηχανίες, όπως το τσιμέντο και το γυαλί, η επίτευξη της χρήσης ηλεκτρικού προϋποθέτει κίνητρα CAPEX και OPEX ή άλλα υποστηρικτικά μέτρα, όπως ορισμένα εμπορικά μέτρα. Ωστόσο, οι τομείς που απαιτούν χαμηλότερες θερμοκρασίες για τις διαδικασίες θέρμανσής τους, έχουν πλεονεκτήματα κατά τη μετάβαση από το φυσικό αέριο σε ηλεκτρικές λύσεις, όπως, τα τρόφιμα, τα ποτά, το χαρτί που βασίζονται σε διεργασίες χαμηλής έως μέσης θερμοκρασίας, αφού μπορούν ήδη να χρησιμοποιήσουν ανταγωνιστικές λύσεις, όπως αντλίες θερμότητας ή ηλεκτρικούς λέβητες. Η μελέτη διακρίνει τα ακόλουθα κωλύματα που παρεμποδίζουν την ευρεία υιοθέτηση ηλεκτρικών λύσεων: 1. Οικονομικά εμπόδια: Οι υψηλές αρχικές επενδύσεις και το λειτουργικό κόστος συχνά καθιστούν τις ηλεκτροδοτούμενες λύσεις σχετικά μη ανταγωνιστικές, συγκρίνοντας τες με τις εναλλακτικές λύσεις που βασίζονται στα ορυκτά καύσιμα, ιδίως στις ενεργοβόρες βιομηχανίες. 2. Τεχνολογικά: Ορισμένες βιομηχανικές διεργασίες προϋποθέτουν εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες ή συνεχή παροχή ενέργειας, τις οποίες εξακολουθούν να μην παρέχουν αποτελεσματικά οι υπάρχουσες τεχνολογίες παροχής ηλεκτρικού. 3. Κενά στις υποδομές: Η ανομοιογενής διαθεσιμότητα αξιόπιστης και οικονομικά προσιτής ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στην ΕΕ, που προϋποθέτουν σημαντικές αναβαθμίσεις των ηλεκτρικών δικτύων για να αντιμετωπιστεί η αυξημένη ζήτηση σε συγκεκριμένες περιοχές. 4. Ρυθμιστικά και πολιτικά εμπόδια: Οι ασυντόνιστες πολιτικές, η αργή εφαρμογή των οδηγιών και η έλλειψη σαφών κινήτρων. Σύμφωνα με τα πορίσματα της μελέτης, ενώ ο εξηλεκτρισμός προσφέρει μακροπρόθεσμα οφέλη, οι βιομηχανίες οφείλουν να παραμείνουν ανταγωνιστικές βραχυπρόθεσμα. Επικρέμαται το ενδεχόμενο για τομείς με υψηλό ενεργειακό κόστος, η μετάβαση σε ηλεκτρικές λύσεις χωρίς επαρκή υποστήριξη, να υπονομεύσει την ανταγωνιστικότητα και να οδηγήσει την παραγωγή εκτός ΕΕ. Η παρέμβαση πολιτικής είναι προφανώς απαραίτητη για την επιτάχυνση του βιομηχανικού εξηλεκτρισμού με παράλληλη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας. Η ηγετική θέση της ΕΕ στον τομέα του κλίματος μπορεί να διασφαλιστεί μέσω του εξηλεκτρισμού που παρέχει τη δυνατότητα στις βιομηχανίες να καινοτομούν, να μειώνουν το ενεργειακό κόστος και να αυξάνουν την ενεργειακή ασφάλεια, ενισχύοντας παράλληλα την ανθεκτικότητα έναντι εξωτερικών προκλήσεων. Η ΕΕ μπορεί να δώσει το παράδειγμα, υπογραμμίζοντας ότι η απαλλαγή της βιομηχανίας από τις εκπομπές άνθρακα δεν είναι απλώς μια αναγκαιότητα για την επίτευξη των κλιματικών στόχων, αλλά μια στρατηγική ευκαιρία για να παραμείνει ανταγωνιστική στην παγκόσμια σκηνή. Σύμφωνα με τη μελέτη, οι τεχνολογίες για την ηλεκτροδότηση των βιομηχανιών της ΕΕ είναι εφικτές και τα οφέλη είναι σημαντικά, αν και απαιτείται συντονισμένη δράση για αντιμετώπιση των εμποδίων, παρέχοντας στις βιομηχανίες τα εργαλεία και τα κίνητρα που χρειάζονται για να επενδύσουν στον εξηλεκτρισμό. Οι ενδεδειγμένες πολιτικές -επιτάχυνση της ανάπτυξης και της ευελιξίας των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, εισαγωγή στοχευμένων μηχανισμών στήριξης και ενίσχυση της διεθνούς ανταγωνιστικότητας- μπορεί να επιτρέψουν την επίτευξη των κλιματικών στόχων, τη διασφάλιση των βιομηχανιών της ΕΕ για το μέλλον, τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, αλλά την παγκόσμια μετάβαση προς μια βιώσιμη οικονομία.
«Παντοτινά χημικά» και σε smartwatch
Οι τοξικές ουσίες ανιχνεύθηκαν και σε activity tracker – Ακριβά ή φθηνά: Σε ποια εντοπίστηκε μεγαλύτερη συγκέντρωση ΑΠΟ ΤΗ ΔΑΝΑΗ ΔΑΣΟΠΟΥΛΟΥ Βρίσκονται σε συσκευασίες τροφίμων, σε καλλυντικά, σε αντικολλητικά σκεύη, σε χαρτί ψησίματος, ακόμα και στο χιόνι, το έδαφος και το νερό, είναι ανθεκτικές και μπορούν να εισχωρήσουν στον ανθρώπινο οργανισμό είτε με την κατάποση ή μέσω της επαφής με το δέρμα. Οι τοξικές υπερφθοριωμένες και πολυφθοριωμένες αλκυλιωμένες ουσίες (PFAS), τα γνωστά πλέον «παντοτινά χημικά», εντοπίζονται σχεδόν παντού, ανιχνεύονται στο αίμα, σε ιστούς και συνδέονται με προβλήματα υγείας, όπως δυσλειτουργία του θυρεοειδούς, αυξημένο κίνδυνο εκδήλωσης καρκίνου, ακόμα και δυσκολίες στην αναπαραγωγή και την ανάπτυξη των βρεφών. Τώρα, σύμφωνα με μελέτη από το Πανεπιστήμιο Νοτρ Νταμ της Ιντιάνα στις ΗΠΑ που δημοσιεύθηκε στο ACS’ Environmental Science & Technology Letters, βρίσκονται ακόμα και στα λουράκια των activity tracker που καταγράφουν τη φυσική κατάσταση, καθώς και σε έξυπνα ρολόγια, τα ευρέως διαδεδομένα smartwatch. Οι ερευνητές εξέτασαν 22 λουράκια έξυπνων ρολογιών και γυμναστικής που αγοράστηκαν στις ΗΠΑ, από διαφορετικές εταιρίες και με διαφορετικό κόστος και διαπίστωσαν ότι εννέα από αυτά περιείχαν αυξημένα επίπεδα μόνο μίας ουσίας, του υπερφθοροεξανοϊκού οξέος (PFHxA), γεγονός που τους προβλημάτισε. Πολλά από αυτά τα προϊόντα είναι κατασκευασμένα από φθοροελαστομερή, ένα είδος συνθετικού καουτσούκ, το οποίο είναι ανθεκτικό στον ιδρώτα, επομένως είναι ιδανικό για ανθρώπους που αθλούνται. Για αυτό το λόγο χρησιμοποιούνται και σε άλλα προϊόντα, όπως κλινοσκεπάσματα ανθεκτικά στους λεκέδες και ενδύματα άθλησης. Η ερευνητική ομάδα με επικεφαλής τον Γκράχαμ Πίσλι, ομότιμο καθηγητή στο Τμήμα Φυσικής και Αστρονομίας, χρησιμοποίησε διαφορετικές μεθόδους ώστε να ανιχνευθούν οι ουσίες, μεταξύ αυτών και το φθόριο, βασικό δείκτη παρουσίας PFAS. Τα 13 λουράκια στα οποία αναφερόταν η παρουσία φθοροελαστομερών περιείχαν φθόριο. Σε δύο περιπτώσεις που δεν αναγραφόταν, ωστόσο, ανιχνεύθηκε η ουσία, στοιχείο που υποδηλώνει πιθανή παρουσία PFAS. Οι ειδικοί χώρισαν σε κατηγορίες τα προϊόντα: Οικονομική (λιγότερο από 15 δολάρια), μεσαία (15–30 δολάρια) και ακριβή (πάνω από 30 δολάρια) και τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά: Τα πιο ακριβά περιείχαν τα πιο υψηλά επίπεδα φθορίου! Αναλυτικότερα, τα ακριβά είχαν σημαντικά υψηλά επίπεδα φθορίου, στη δεύτερη κατηγορία 12 από τα 14 είχαν υψηλές συγκεντρώσεις φθορίου, ενώ τα φθηνά είχαν ελάχιστο ποσοστό που έπεφτε κάτω από το 1%. Οι επιστήμονες δεν μπορούν ακόμα να δώσουν απάντηση στο ερώτημα πόσο εύκολα μπορεί να μεταφερθεί το PFHxA στο δέρμα, ούτε τις πιθανές επιπτώσεις στην υγεία, αν και ο Πίσλι τονίζει ότι πρόσφατες μελέτες δείχνουν ότι ένα σημαντικό ποσοστό των ουσιών αυτών θα μπορούσε να περάσει μέσα από το ανθρώπινο δέρμα. «Δεκαπέντε από τα 22 λουράκια που δοκιμάσαμε είχαν υψηλό ποσοστό συνολικών συγκεντρώσεων φθορίου και οι εννέα περιείχαν PFHxA», δήλωσε η Αλίσα Γουίκς, επικεφαλής συντάκτρια της μελέτης, προσθέτοντας ότι θα χρειαστούν περισσότερες έρευνες για να κατανοηθεί καλύτερα ο τρόπος με τον οποίο τα παντοτινά χημικά «ταξιδεύουν» στον οργανισμό μέσω του δέρματος. Πάντως, όπως αναφέρει μελέτη της Pew Research για το 2019, περίπου 1 στους 5 Αμερικανούς φοράει έξυπνα ρολόγια ή activity tracker καθημερινά, κατά μέσο όρο για περίπου 11 ώρες. Επομένως, η επαφή με το δέρμα είναι παρατεταμένη. Για αυτό το λόγο ο Πίσλι τόνισε ότι απαιτείται περαιτέρω έρευνα ώστε να ελεγχθούν τα επίπεδα στα οποία εκτίθενται όσοι φορούν λουράκια που περιέχουν PFAS. Πηγή: newmoney.gr
«Vapocalypse now»: 8 εκατομμύρια ηλεκτρονικά τσιγάρα πετιούνται κάθε εβδομάδα
Απειλή για το περιβάλλον και κίνδυνος πρόκλησης πυρκαγιάς από τη λάθος απόρριψη τέτοιων προϊόντων ΑΠΟ ΤΗ ΔΑΝΑΗ ΔΑΣΟΠΟΥΛΟΥ Περισσότερα από 8 εκατομμύρια ηλεκτρονικά τσιγάρα (μίας χρήσης, pod και big puff) καταλήγουν στον κάδο απορριμμάτων κάθε εβδομάδα στη Μεγάλη Βρετανία, σύμφωνα με έρευνα της Material Focus, σε σύγκριση με τα 5 εκατομμύρια που καταγράφηκαν το περασμένο έτος. Επιπλέον, αυξάνεται το ποσοστό αγοράς των ατμοποιητών τύπου big puff, αγγίζοντας τα τρία εκατομμύρια τεμάχια την εβδομάδα. Ο αριθμός τσιγάρων που αυξάνεται σημαίνει αυτόματα ότι εντείνονται κι οι περιβαλλοντικές προκλήσεις, τη στιγμή που ήδη το 1/3 από τα 18 δισ. τσιγάρα παγκοσμίως απορρίπτονται λάθος, επηρεάζοντας αρνητικά έδαφος, νερό και οικοσύστημα εξαιτίας των τοξικών και καρκινογόνων ουσιών που περιέχουν. Η μελέτη διαπίστωσε ότι από τα 13,5 εκατομμύρια ηλεκτρονικά τσιγάρα μίας χρήσης που αγοράστηκαν την εβδομάδα το 2024, η απόρριψη των 8,2 εκατομμύρια εξ αυτών είχε πραγματοποιηθεί με λάθος τρόπο. Εκτός των περιβαλλοντικών επιπτώσεων μίας λανθασμένης ανακύκλωσης, προκύπτει και το ενδεχόμενο πυρκαγιάς από τις απορριφθέντες μπαταρίες ιόντων λιθίου, οι οποίες αν συνθλιβούν ή καταστραφούν μπορούν να πυροδοτήσουν πυρκαγιές σε απορριμματοφόρα ή κέντρα συλλογής και ανακύκλωσης. Δεν είναι τυχαίο ότι τέτοια περιστατικά αυξήθηκαν κατά 71% σε σύγκριση με το 2022. Αναλυτικότερα, καταγράφηκαν περισσότερα από 1.200 περιστατικά τον τελευταίο χρόνο, σε σύγκριση με τα 700 του 2022. Την ίδια στιγμή, αποκαλύπτεται από τη μελέτη ότι σε συντριπτικό ποσοστό – 77% – των καταναλωτών δε γνωρίζουν το σωστό τρόπο ανακύκλωσης του ηλεκτρονικού τσιγάρου. Ο εκτελεστικός διευθυντής της Material Focus, Σκοτ Μπάτλερ, δήλωσε σύμφωνα με δελτίο Τύπου που εξέδωσε η εταιρία, ότι χωρίς άμεση και διευρυμένη δράση θα βρεθούμε ενώπιον μίας «Vapocalypse» και τόνισε ότι ο νέος τύπος τσιγάρων big puff που αποκτά ολοένα περισσότερους φανατικούς συνθέτει έναν περιβαλλοντικό εφιάλτη. Παρότι στη χώρα θα απαγορευθεί η πώληση ηλεκτρονικών τσιγάρων μιας χρήσης από τον επόμενο χρόνο σε μια προσπάθεια να περιοριστεί η μόλυνση του περιβάλλοντος και η χρήση τους από ανήλικους, οι παραγωγοί τέτοιων προϊόντων αποδεικνύονται δημιουργικοί, σύμφωνα με τον Μπάτλερ. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι συγκεκριμένα τα big puff, που μπορούν να χωρέσουν έως και 6.000 ρουφηξιές, ενώ οι ατμοποιητές μιας χρήσης έχουν μέσο όρο 600, έχουν δημιουργηθεί για να παρακάμψουν κανονισμούς. Θα επιχειρήσουν με τις προτάσεις τους να αποφύγουν το επικείμενο μέτρο, για αυτό το λόγο τονίζει ότι χρειάζεται πιο ευέλικτη νομοθεσία, με την οποία θα αντιμετωπιστούν οι προκλήσεις από τις εναλλακτικές που κυκλοφορούν στην αγορά. Όσο για την ανακύκλωση, παρότι θεωρεί θετικό το γεγονός ότι περισσότεροι έμποροι λιανικής ατμού παρέχουν εγκαταστάσεις ανακύκλωσης και περισσότεροι καταναλωτές τις χρησιμοποιούν, εκτιμά ότι δεν είναι αρκετό για να περιοριστεί το πρόβλημα. Όπως είπε, μάλιστα, στην πλειονότητά τους δε γνωρίζουν πού μπορούν να ανακυκλώσουν τα τσιγάρα και τα ανταλλακτικά τους. Αντιθέτως, επισήμανε, η ανακύκλωσή τους πρέπει να είναι τόσο απλή όσο η αγορά τους. «Το Ηνωμένο Βασίλειο χρειάζεται περισσότερα προσβάσιμα σημεία απόρριψης ανακύκλωσης σε καταστήματα, σε πάρκα, σε δημόσιους χώρους κοντά σε γραφεία, μπαρ και παμπ και σε σχολεία, κολέγια και πανεπιστήμια», πρόσθεσε. Την ίδια ώρα, ανέφερε πως το λίθιο που περιέχεται στις μπαταρίες των τσιγάρων και καταλήγει σε χώρους υγειονομικής ταφής θα μπορούσε να φανεί χρήσιμο καθώς η ποσότητα που πετιέται κάθε χρόνο θα ήταν ικανή να τροφοδοτήσει 10.127 ηλεκτρικά οχήματα. Κρίνεται επομένως επιτακτική η ανάγκη ενημέρωσης του κοινού για τον τρόπο ανακύκλωσης με περισσότερες πληροφορίες και περισσότερα σημεία ανακύκλωσης σε καταστήματα, πάρκα, δημόσιους χώρους. σχολεία και πανεπιστήμια. Σε απάντηση στην έρευνα, ο πρόεδρος της Ανεξάρτητης Βρετανικής Ένωσης Εμπορίου Vape (IBVTA) Μάρκους Σάξτον επικρότησε τις προσπάθειες των εμπόρων να αυξήσουν τα σημεία ανακύκλωσης, συμπληρώνοντας ότι πράγματι πρέπει να ενημερωθούν οι καταναλωτές σχετικά με πού θα επιστρέψουν τους χρησιμοποιημένους ατμοποιητές. «Με τη μετάβαση σε επαναγεμιζόμενες και επαναφορτιζόμενες συσκευές, δίνεται ευκαιρία μείωσης των περιβαλλοντικών επιπτώσεων, ανοίγοντας το δρόμο για μια ακόμη πιο βιώσιμη προσέγγιση στο άτμισμα»», συμπλήρωσε. Τι προβλέπει το μέτρο Η απαγόρευση ηλεκτρονικών τσιγάρων μίας χρήσης θα τεθεί σε εφαρμογή από την 1η Ιουνίου 2025, σε μία προσπάθεια να περιοριστούν τα απορρίμματα και να αντιμετωπιστεί το κάπνισμα από ανήλικους. Σύμφωνα με έρευνα της οργάνωσης ASH, περίπου ένα στα πέντε παιδιά ηλικίας 11 με 17 ετών έχουν δοκιμάσει αυτού του τύπου το τσιγάρο. Όπως αναφέρει η βρετανική κυβέρνηση τα τσιγάρα μίας χρήσης δεν είναι επαναφορτιζόμενα ή δεν ξαναγεμίζουν και συνήθως απορρίπτονται ως γενικά απόβλητα σε κάδο, αντί να ανακυκλώνονται, εντείνοντας το πρόβλημα της περιβαλλοντικής ρύπανσης. Ακόμη και όταν αποστέλλονται σε εγκαταστάσεις ανακύκλωσης – επισημαίνει το αρμόδιο υπουργείο – συνήθως πρέπει να αποσυναρμολογούνται με το χέρι, μια αργή και δύσκολη διαδικασία που δε μπορεί να συμβαδίσει με τον ρυθμό παραγωγής ατμοποιητών. Σύμφωνα με την κυβέρνηση η χρήση τέτοιων προϊόντων στη Μεγάλη Βρετανία έχει αυξηθεί κατά 400% μεταξύ 2012 και 2023, με το 9,1% του βρετανικού κοινού να αγοράζει και να χρησιμοποιεί αυτά τα προϊόντα. Η υπουργός Οικονομίας, Μέρι Κρέι, έκανε λόγο για εξαιρετικά επιβλαβείς ατμοποιητές που καταστρέφουν τις πόλεις και για αυτό το λόγο απαγορεύονται οι μίας χρήσης. Αυτό, όπως είπε, είναι το πρώτο βήμα προς μια κυκλική οικονομία, «όπου χρησιμοποιούμε τους πόρους για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, μειώνουμε τα απόβλητα, επιταχύνουμε την πορεία προς το καθαρό μηδέν και δημιουργούμε χιλιάδες θέσεις εργασίας σε ολόκληρη τη χώρα». Πηγή: newmoney.gr
Εκατοντάδες χιλιάδες θάνατοι συνδέονται με το πλαστικό
Σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύθηκε στο PNAS τρεις από τις χημικές ουσίες, που απειλούν περισσότερο την υγεία, η δισφαινόλη Α (BPA), ο δι(2-αιθυλεξυλ) φθαλικός εστέρας (DEHP) και οι πολυβρωμιωμένοι διφαινυλαιθέρες (PBDE) είναι τοξικές που περιέχονται στο πλαστικό, από το οποίο κατασκευάζονται αντικείμενα καθημερινής χρήσης. Φαίνεται να επιδρούν αρνητικά στην υγεία του ανθρώπου, ενοχοποιούμενες για εκατοντάδες χιλιάδες θανάτους. Η πρώτη βρίσκεται συνήθως στις συσκευασίες τροφίμων, συνδεόμενη με καρδιαγγειακές παθήσεις, διαβήτη και διαταραχές στο αναπαραγωγικό σύστημα, η δεύτερη προέρχεται από τη βιομηχανική επεξεργασία τροφίμων, και εντοπίζεται στα οικιακά προϊόντα και στα ηλεκτρονικά είδη, συνδεόμενη και αυτή με την καρδιαγγειακή θνησιμότητα και τα αναπτυξιακά προβλήματα. Η τρίτη κατηγορία προστίθεται σε συνθετικά υφάσματα, έπιπλα και άλλα οικιακά προϊόντα, είναι νευροτοξική και επηρεάζει τη γνωστική ανάπτυξη των παιδιών, κυρίως όταν οι μητέρες τους εκτίθενται σε αυτή κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Σύμφωνα με τους ερευνητές περισσότερες από 16.000 χημικές ουσίες που προστίθενται στα πλαστικά για να αποκτήσουν χρώμα, ευελιξία και ανθεκτικότητα, απελευθερώνονται με την πάροδο του χρόνου, με αποτέλεσμα ο άνθρωπος να εκτίθεται σε καθημερινή βάση. Τα δεδομένα από 38 χώρες και οι 1.700 μελέτες κατέληξαν ότι το 2015, περισσότερες από 5 εκατομμύρια περιπτώσεις στεφανιαίας καρδιακής νόσου και 346.000 εγκεφαλικά σχετίζονταν με έκθεση σε BPA. Η έκθεση σε DEHP συνδέθηκε με περίπου 164.000 θανάτους ανθρώπων ηλικίας 55-64 ετών και η έκθεση εγκύων σε PBDE οδήγησε στην απώλεια 11,7 εκατ. βαθμών IQ στα παιδιά. Σημειώνεται δε ότι η εξάλειψη δισφαινόλης Α (BPA) και δι(2-αιθυλεξυλ) φθαλικού εστέρα θα είχε σώσει περίπου 600.000 ζωές, ενώ εάν τα επίπεδα PBDE στις μητέρες ήταν χαμηλότερα, πάνω από 42 εκατομμύρια βαθμούς IQ θα είχαν «σωθεί ». Προφανώς οι ισχύοντες αυστηρότεροι κανονισμοί, ήδη, από τη δεκαετία του 2000 σε ΗΠΑ, Καναδά και χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, φαίνεται να αποδίδουν, με τη θνησιμότητα που αποδίδεται σε BPA στις ΗΠΑ να έχει μειωθεί κατά 60%. Ωστόσο σύμφωνα με την έρευνα πάνω από το 70% των χημικών ουσιών στα πλαστικά δεν έχουν ακόμα ελεγχθεί για την τοξικότητά τους, σημειώνοντας : «Η προστασία της ανθρώπινης υγείας από τους κινδύνους των χημικών ουσιών στα πλαστικά θα απαιτήσει παραδειγματική αλλαγή στην εθνική νομοθεσία για τα χημικά».
Το μέλλον για τα χιονοδρομικά κέντρα θα είναι… πράσινο (pics+vid)
Η ξηρή πίστα αποτελεί μία από τις εναλλακτικές τη στιγμή που η κλιματική αλλαγή επηρεάζει αρνητικά τη χιονοκάλυψη ΑΠΟ ΤΗ ΔΑΝΑΗ ΔΑΣΟΠΟΥΛΟΥ Ο «λευκός χρυσός», το χιόνι, τείνει να γίνει σπάνιος, αφού οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής είναι τόσο σφοδρές που επηρεάζεται ακόμα και η χιονοκάλυψη σε βουνά που άλλοτε ήταν σχεδόν πάντα λευκά. Από την αύξηση της παγκόσμιας θερμοκρασίας δραματικές επομένως είναι οι συνέπειες για τα χιονοδρομικά κέντρα που καταλήγουν «γυμνά» αφού η χιονόπτωση δεν είναι ικανή ώστε να λειτουργήσουν οι πίστες για σκι. Ανάμεσα στις μεθόδους που επιστρατεύουν οι αρμόδιοι είναι η αποθήκευση χιονιού για την επόμενη χρονιά, η χρήση τεχνητού χιονιού, αλλά και οι… πράσινες, ξηρές πίστες. Οι σκανδιναβικές χώρες πρωτοστατούν σε θέματα βιωσιμότητας, προστασίας του περιβάλλοντος και εναλλακτικών που κάνουν καλό σε φύση και άνθρωπο. Στη Δανία, λοιπόν, ξεχωρίζει η τεχνητή πίστα σκι CopenHill, η οποία δημιουργήθηκε πάνω από το κέντρο διαχείρισης απορριμμάτων της Κοπεγχάγης, δίνοντας τη δυνατότητα στους λάτρεις του αθλήματος να το απολαύσουν ακόμα και τους θερινούς μήνες. Σχεδιασμένο από τον Δανό αρχιτέκτονα Μπγιάρκε Ίνγκελς, γνωστός για τις φουτουριστικές και βιώσιμες κατασκευές του, το CopenHill, με ύψος 85 μέτρων, διαθέτει πίστα μήκους 400 μέτρων που δημιουργήθηκε με τη χρήση του «πράσινου» συνθετικού Neveplast, το οποίο μιμείται το χιόνι. Πίστα για σλάλομ, για έλκηθρα και ελεύθερος χώρος για παιδιά, είναι μερικά από τα σημεία-κλειδιά της πίστας που διαθέτει, μεταξύ άλλων, και μαγευτική θέα στην Κοπεγχάγη. Η πίστα προσκαλεί αρχάριους και έμπειρους καθώς είναι ειδικά διαμορφωμένη για όλα τα επίπεδα ικανότητας. Όσο για τον εξοπλισμό, αυτός μπορεί να ενοικιαστεί, ενώ για εκείνους που δεν επιθυμούν να επιδοθούν σε αθλητικές δραστηριότητες μπορούν απλώς να απολαύσουν τον καφέ ή τη ζεστή σοκολάτα τους στο καφέ του κέντρου. https://www.youtube.com/watch?v=8zyZf6261ds Η εναλλακτική της ξηρής πλαγιάς παρατηρείται και σε άλλες χώρες, με το BBC να τις υπολογίζει σε 1.000 σε 50 διαφορετικά σημεία στον κόσμο. Μάλιστα, το δημοσίευμα αναφέρει ότι τη δεκαετία του 1970 ήταν εξαιρετικά δημοφιλείς στη Μεγάλη Βρετανία, αλλά σταδιακά το ενδιαφέρον των πολιτών άρχισε να φθίνει, με αποτέλεσμα να βάλουν λουκέτο. Τώρα, ωστόσο, ενδεχομένως εξαιτίας της περιβαλλοντικής κρίσης έχουν αρχίσει να αναβιώνουν προσελκύοντας κόσμο που από περιέργεια επιχειρούν να κάνουν σκι σε αυτές τουλάχιστον μία φορά. Στην Κίνα έχουν δημιουργηθεί πολλές στην καρδιά των πόλεων, ενώ θέρετρα όπου η κάλυψη του χιονιού δεν επαρκεί προσφέρουν την εναλλακτική της ξηρής πλαγιάς όλο το χρόνο. Στις ΗΠΑ η μοναδική ξηρή πλαγιά είναι η Liberty Mountain Snowflex Center στο Λίντσμπουργκ της Βιρτζίνια, η οποία λειτουργεί εδώ και 15 χρόνια και είναι ανοιχτή στο ευρύ κοινό και όχι μόνο σε επαγγελματίες αθλητές όπως στο παρελθόν. Η μεγαλύτερη πίστα αυτού του τύπου στον κόσμο βρίσκεται στην περιοχή της Τσετσενίας και έχει μήκος 1.130 μέτρων και πλάτος 15,5 μέτρων. Ολοκληρώθηκε στα τέλη του 2019, είναι κατασκευασμένη από Neveplast και προσελκύει επισκέπτες όλο το χρόνο. Η δεύτερη μεγαλύτερη βρίσκεται στην Ιαπωνία, έχει μήκος 1.100 μέτρων και πλάτος που σε ορισμένα σημεία αγγίζει 50 μέτρα. Όσο για τη μεγαλύτερη πίστα στην Ευρώπη, αυτή βρίσκεται στο χιονοδρομικό κέντρο της Σερβίας Kopaonik, έχει πλάτος 12 μέτρα και μήκος 800 μέτρα. Πηγή: newmoney.gr
Ιδέες για «πράσινα» δώρα Χριστουγέννων
Βιώσιμες προτάσεις για όμορφες, χαρούμενες και οικολογικές γιορτές χωρίς αντικείμενα με αποτύπωμα άνθρακα ΑΠΟ ΤΗ ΔΑΝΑΗ ΔΑΣΟΠΟΥΛΟΥ Λίγες μόνο ημέρες απομένουν μέχρι τα Χριστούγεννα και η λίστα με τα δώρα για τους αγαπημένους μεγαλώνει. Τι θα αγοράσουμε για τα παιδιά, τι για το σύντροφο, τι για τους γονείς; Αντικείμενα, αρώματα, εμπειρίες; Ό,τι και να επιλέξουμε πρέπει να ταιριάζει στον παραλήπτη και ιδανικά να μην επιβαρύνει τον πλανήτη, ο οποίος ήδη κουβαλά πολλά βάρη. Πλέον, οι βιώσιμες εναλλακτικές είναι πολλές στην αγορά, επομένως η αναζήτηση του κατάλληλου δώρου δε συνοδεύεται από άγχος. Αντιθέτως, μπορεί να αποδειχθεί μία ευχάριστη διαδικασία, με πιθανώς οικονομικότερες λύσεις σε σύγκριση με τα συμβατικά δώρα. Προϊόντα προσωπικής φροντίδας Σαμπουάν και αφρόλουτρα σε στερεή μορφή από βιολογικά και vegan συστατικά που δε μολύνουν το υδάτινο δίκτυο. Συνήθως είναι χειροποίητα και με την αγορά τους ενισχύεται η τοπική παραγωγή ή περιβαλλοντικές οργανώσεις. Είναι αποτελεσματικά, φιλικά στο δέρμα, ενώ διατίθενται και σε απαλή φόρμουλα ιδανική για παιδιά. Επιπλέον, η συσκευασία τους είναι χάρτινη χωρίς πλαστικά. Οικολογικές τσάντες φαγητού Στο γραφείο, το σχολείο ή το πανεπιστήμιο είναι απαραίτητο ένα διάλειμμα για φαγητό. Τι καλύτερο, λοιπόν, από μία οικολογική τσάντα φαγητού ή θήκη για σνακ, κατασκευασμένη από ύφασμα που δεν περιέχει τοξικές ουσίες, μπορεί να επαναχρησιμοποιηθεί και να πλυθεί στο πλυντήριο. «Πράσινα» παιχνίδια Λούτρινα χωρίς ίχνη πλαστικού και γεμισμένα με φυσικά υλικά, ξύλινα τουβλάκια για κατασκευές με οδηγό τη φαντασία, παζλ από ανακυκλωμένο χαρτόνι, ξύλινα μουσικά όργανα, ξύλινες φιγούρες, σανίδες ισορροπίας… Δεκάδες είναι οι επιλογές για «πράσινα» παιχνίδια, εκπαιδευτικά και δημιουργικά, τα οποία όχι μόνο θα χαρούν οι μικροί μας φίλοι, αλλά θα έχουν διάρκεια και μπορούν να μεταφερθούν ακόμα στην επόμενη γενιά. Βιώσιμα δώρα για παιδιά που δεν είναι παιχνίδια Αν επιθυμείτε να δωρίσετε κάτι χρηστικό στα παιδιά σας που να είναι παράλληλα βιώσιμο, επιλέξτε ανάμεσα σε βιοδιασπώμενες, φυσικά αντιβακτηριδιακές οδοντόβουρτσες από μπαμπού, λαστιχάκια μαλλιών από οργανικό βαμβάκι, σετ με πιάτα, μαχαιροπίρουνα και ποτήρια από ανακυκλωμένο υλικό, ανοξείδωτο παγούρι χωρίς τοξικές ουσίες, φυτικά καλαμάκια. Βιβλία για τη φύση Ένα βιβλίο είναι πάντα μία καλή λύση, ιδίως όταν αυτό μπορεί να αποτελέσει έμπνευση για μία πιο «πράσινη» ζωή. Δεκάδες είναι οι τίτλοι για μικρούς και μεγάλους από τους οποίους μπορείτε να επιλέξετε για να μάθετε περισσότερα σχετικά με την αειφορία, την κλιματική αλλαγή, τις συμβουλές για πιο βιώσιμο τρόπο ζωής. Επαναχρησιμοποιούμενες τσάντες Κομψές, πρακτικές και φιλικές προς το περιβάλλον: Οι επαναχρησιμοποιούμενες τσάντες είναι μία από τις πιο αποτελεσματικές μεθόδους για να περιοριστεί η χρήση πλαστικού. Εύχρηστες, μικρές, τυλίγονται και γίνονται ένα μικρό πουγκάκι που μπορεί να μεταφερθεί παντού, διατίθενται σε πολλά σχήματα και χρώματα, είναι ιδανικές για τα ψώνια του σουπερμάρκετ. Ρούχα Πολλές πλέον είναι οι εταιρίες που κατασκευάζουν ρούχα από φυσικά υλικά, χωρίς τοξικές βαφές, που ακολουθούν τη φιλοσοφία της ηθικής μόδας, με ελάχιστο ή ακόμα και μηδενικό αποτύπωμα άνθρακα. Επιπλέον, καλαίσθητα είναι τα παπούτσια χωρίς χρήση ζωικών υλικών, κατασκευασμένα από ανακυκλωμένα υλικά, όπως μπουκάλια, ή βιολογικής προέλευσης όπως φυτά και φύκια που συνδυάζουν άνεση, design και βιωσιμότητα. Τρόφιμα Δεν μπορείτε να κάνετε λάθος με το φαγητό, αφού πρόκειται για δώρο που όλοι απολαμβάνουν. Αγοράστε ή επαναχρησιμοποιήστε ένα καλάθι, το οποίο θα γεμίσετε με τοπικά και εποχιακά προϊόντα, ή ακόμα και γλυκές ή αλμυρές γεύσεις που έχετε παρασκευάσει εσείς. Προσθέστε ένα μπουκάλι κρασί ή άλλο ρόφημα και τοποθετήστε μία όμορφη κόκκινη κορδέλα για να το «ντύσετε» εορταστικά και το δώρο σας είναι έτοιμο. Εμπειρίες, όχι πράγματα Ποιο είναι το πιο βιώσιμο δώρο; Αυτό που δεν κατασκευάζεται. Επομένως, η πιο πράσινη επιλογή είναι μία εμπειρία. Δωρίστε εισιτήρια για μία θεατρική παράσταση, μία συναυλία, ή επίσκεψη στην πινακοθήκη, χαρίστε μία χαλαρωτική ώρα μασάζ ή περιποίησης προσώπου, μία συνδρομή σε περιβαλλοντική οργάνωση. Καλές – βιώσιμες – γιορτές! Photo: Pixabay Πηγή: newmoney.gr
Όσο θερμαίνεται ο πλανήτης χάνει τη γεύση της η καυτερή πιπεριά
Οι ακραίες καιρικές συνθήκες κάνουν το αγαπημένο τσίλι λιγότερο «φλογερό» ΑΠΟ ΤΗ ΔΑΝΑΗ ΔΑΣΟΠΟΥΛΟΥ Ένα από τα πιο γρήγορα, γευστικά και «γεμάτα» πιάτα της ιταλικής γαστρονομίας είναι το απλό, αλλά με έντονη προσωπικότητα, άλιο, όλιο και πεπεροντσίνο. Για την προετοιμασία της φημισμένης αυτής συνταγής επιλέγονται συνήθως τα σπαγγέτι, τα οποία οι γνώστες βράζουν όσα λεπτά είναι απαραίτητα ώστε να σερβιριστούν αλ ντέντε, με ένα ισορροπημένο «κράτημα». Ποια τα μυστικά; Το έξτρα παρθένο ελαιόλαδο, η τεχνική που περιλαμβάνει το σοτάρισμα του σκόρδου και φυσικά οι καυτερές πιπεριές που δεν πρέπει να μαγειρευτούν πολύ γιατί θα αλλάξει η γεύση τους. Τι θα συνέβαινε αν έλειπε ένα από τα τρία βασικά συστατικά; Θα αλλοιωνόταν η γεωμετρία του πιάτου και τελικά δε θα είχαμε μπροστά μας το αυθεντικό spaghetti aglio, olio e peperoncino. Και αν αυτό το συστατικό ήταν η πιπεριά; Θα έλειπε η ζεστασιά του. Μπορεί, όμως, να χαθεί ή γίνει λιγότερο καυτερή η πιπεριά; Σύμφωνα με τους ειδικούς ναι και ο ένοχος δεν είναι άλλος από την κλιματική αλλαγή. Όπως αναφέρουν ειδικοί η αύξηση της θερμοκρασίας σε όλο τον πλανήτη επιφέρει σημαντικές επιπτώσεις σε καλλιέργειες, όπως ο καφές, το κακάο και η καυτερή πιπεριά, η γεύση της οποίας μεταβάλλεται και αποκαλύπτεται πιο ήπια από τη συνηθισμένη. Θύμα της περιβαλλοντικής κρίσης αποδεικνύεται και η εμβληματική καυτερή, αλλά με χαρακτηριστική γλυκύτητα σάλτσα, σριράτσα, η οποία από την Ταϊλάνδη κατάφερε να κατακτήσει όλο τον κόσμο. Πριν περίπου δύο χρόνια η εταιρία Huy Fong Foods Inc. που δημιουργεί τη διάσημη σάλτσα είχε ανακοινώσει την αναστολή της παραγωγής, εξαιτίας καιρικών συνθηκών που επηρεάζουν την ποιότητα των πιπεριών τσίλι. Η εταιρία ανέφερε πως αντιμετωπίζεται σοβαρή έλλειψη τσίλι και για αυτό το λόγο δεν ήταν δυνατό να παραχθεί κανένα από τα προϊόντα της. Ανάλογα προβλήματα αντιμετωπίζει η εταιρία Nanyang Sauce στη Σιγκαπούρη, η οποία έχει ελαττώσει την παραγωγή της σάλτσας, καθώς οι καιρικές μεταβολές επιδρούν αρνητικά στην ανάπτυξη των πικάντικων φυτών. Ο ιδιοκτήτης Κεν Κο, τρίτη γενιά στην εταιρία, εκφράζει την ανησυχία του για το μέλλον του «μπαχαρικού της ζωής» και καλεί τους καταναλωτές να απολαύσουν το τσίλι τους όσο αυτό υπάρχει. Επισημαίνεται, ότι σύμφωνα με τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών το εμπόριο καυτερής σάλτσας αξίζει 9 δισ. δολάρια ετησίως και εκτιμάται ότι οι παγκόσμιες πωλήσεις θα αγγίξουν τα 15 δισ. δολάρια έως το 2031. Η πικάντικη γεύση του τσίλι αποδίδεται σε ομάδα αλκαλοειδών που παράγουν θερμότητα, όπως η καψαϊκίνη, με τις υψηλές θερμοκρασίες να εντείνουν τον πικάντικο χαρακτήρα της. Εντούτοις, ιδανικές συνθήκες πλέον δεν παρατηρούνται, αφού ολοένα συχνότερες είναι οι βροχοπτώσεις που προκαλούν πλημμυρικά φαινόμενα. Στον αντίποδα, η ακραία ζέστη κι η ξηρασία μπορούν με τη σειρά τους να επηρεάσουν την ανάπτυξή τους με αποτέλεσμα να μην ωριμάσει ο καρπός. Σε μία προσπάθεια να αντιμετωπιστούν οι προκλήσεις, επιστήμονες δημιουργούν νέες ποικιλίες ανθεκτικές στην κλιματική αλλαγή και τις ασθένειες, ωστόσο όπως τονίζουν οι σεφ η γεύση δε θα είναι η ίδια. «Ακούγεται τρομερό, αλλά μόλις εξαφανιστούν αυτές οι πιπεριές, δε θα είναι δυνατό να αναπαραχθεί η αρχική τους γεύση», είπε στο Bloomberg ο γεωπόνος Χόρχε Μπέρνι που συνεργάζεται με αγρότες στο Γιουκατάν του Μεξικού, για την παραγωγή ποικιλιών τσίλι. «Μπορείς να τις αντικαταστήσεις με κάτι άλλο, αλλά δεν είναι το ίδιο», πρόσθεσε. Για την Μεξικανή σεφ που εργάζεται στη Σιγκαπούρη, Ταμάρα Τσάβεζ, το τσίλι είναι κάτι περισσότερο από ένα συστατικό: Είναι τρόπος ζωής. Η ίδια διαπίστωσε την αλλαγή, όταν έφαγε έξι πιπερίτσες και αντί να αισθανθεί ζέστη στα χείλη και ζεστασιά στο σώμα, δεν ένιωσε τίποτα. Πηγή: newmoney.gr
Η Ιαπωνία έχει θέσει στόχο την ουδετερότητα άνθρακα ως το 2050
Η Ιαπωνία προκειμένου να πετύχει την ουδετερότητα άνθρακα ως το 2050, στρέφεται στις ανανεώσιμες πηγές για να καλύπτουν το μεγαλύτερο μέρος των αναγκών της σε ενέργεια ως το 2040. Το σχέδιο των κυβερνώντων προβλέπει δεκατρία χρόνια μετά την πυρηνική καταστροφή της Φουκουσίμα, ότι η πυρηνική ενέργεια θα διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην παραγωγή ενέργειας, καλύπτοντας την αυξανόμενη ζήτηση, λόγω της τεχνητής νοημοσύνης και της παραγωγής ημιαγωγών. Προβλέπει επίσης ότι οι ανανεώσιμες πηγές, όπως η ηλιακή και η αιολική, θα παράγουν το 40% με 50% της ενέργειας ως το 2040. Σημειώνεται ότι το 2023 μόλις το 23% της ενέργειας που παραγόταν στη χώρα προερχόταν από τις ανανεώσιμες πηγές. Το 70% των αναγκών σε ηλεκτρική ενέργεια καλύπτεται από θερμοηλεκτρικά εργοστάσια. Μια χώρα, που δεν διαθέτει πολλούς φυσικούς πόρους και όπου προβλέπεται αύξηση 10% με 20% της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας ως το 2040 σε σχέση με το 2023, «θα προσπαθήσει να μεγιστοποιήσει τη χρήση των ανανεώσιμων πηγών ως βασικής πηγής ενέργειας», υπογραμμίζεται στο σχέδιο, το οποίο θα εξεταστεί από ειδικούς και θα πρέπει να εγκριθεί από την κυβέρνηση. Το σχέδιο, που δημοσιοποιήθηκε από την ιαπωνική υπηρεσία φυσικών πόρων και ενέργειας, δεν περιλαμβάνει πλέον τον στόχο της χώρας να περιορίσει «όσο το δυνατόν περισσότερο» την εξάρτησή της από την πυρηνική ενέργεια. Παρότι η κυβέρνηση είχε κλείσει όλους τους πυρηνικούς σταθμούς της χώρας έπειτα από την τριπλή καταστροφή – σεισμός, τσουνάμι, πυρηνικό ατύχημα στη Φουκουσίμα το 2011, σταδιακά τέθηκε εκ νέου η επαναλειτουργία τους στο πλαίσιο της προσπάθειάς της να περιορίσει τις εκπομπές των αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου. Με την πυρηνική ενέργεια να καλύπτει περίπου το 20% των ενεργειακών αναγκών έως το 2040, επίπεδο χαμηλότερο σε σχέση με το 30% την περίοδο πριν το 2011.
Προσοχή στα αρωματικά κεριά: Μπορεί να επηρεάσουν την ποιότητα του αέρα
Ακόμα και τα βιώσιμα ενδέχεται να απελευθερώσουν ουσίες επιβλαβείς για την υγεία, ομοίως και τα στικ θυμιάματος ΑΠΟ ΤΗ ΔΑΝΑΗ ΔΑΣΟΠΟΥΛΟΥ Πλησιάζουν Χριστούγεννα, το σπίτι «ντύνεται» στα γιορτινά του, το δέντρο στολίζεται με πολύχρωμες μπάλες, τα παιδιά αγωνιούν για την άφιξη του Αγίου Βασίλη με τα δώρα και οι μεγάλοι βρίσκουν ευκαιρία για λίγες στιγμές χαλάρωσης. Η ατμόσφαιρα γίνεται ακόμα πιο ζεστή όταν αναδύονται αρώματα άρρηκτα συνδεδεμένα με τις γιορτινές ημέρες, με κυρίαρχα εκείνα των παραδοσιακών γλυκών, της κανέλλας, του μοσχοκάρυδου, αλλά και της βανίλιας. Αν κάποιος επιθυμεί το άρωμα αυτό να διατηρηθεί, επιλέγει κεριά που μόλις ανάψουν απελευθερώνουν γλυκές νότες από σανδαλόξυλο, πορτοκάλι, περγαμόντο, κέδρο. Τα αρωματικά κεριά αποτελούν ιδανική λύση για δώρο, με τη ζήτηση να εκτιμάται ότι θα αυξηθεί σημαντικά μέχρι το 2033, εκτοξεύοντας την αξία της αγοράς στα 5,64 δισ. δολάρια. Η επιτυχία των αρωματικών κεριών αποδίδεται στην ανάγκη δημιουργίας ενός οικιακού πλαισίου γαλήνης που εντάθηκε μετά την πανδημία. Μάλιστα, δεν είναι λίγοι όσοι καταπιάνονται με τη δημιουργία τέτοιων προϊόντων, τα οποία στη συνέχεια πωλούν σε διαδικτυακά καταστήματα, αφού η δραστηριότητα έχει δυνατότητα να γίνει εξαιρετικά κερδοφόρα, με σχετικά χαμηλό κόστος παραγωγής. Τα αρωματικά κεριά είναι εμποτισμένα είτε με αιθέρια έλαια, είτε με συνθετικά αρώματα και μπορούν να κατασκευαστούν με βιώσιμο τρόπο χρησιμοποιώντας σόγια και τοποθετώντας ξύλινο ή βαμβακερό φιτίλι. Πόσο ασφαλή είναι για την υγεία; Σύμφωνα με τα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας (NIH) των ΗΠΑ η συχνή χρήση κεριών σε κλειστούς χώρους μπορεί να εκθέσει τους πολίτες σε επικίνδυνα επίπεδα οργανικών ρύπων και να εντείνει προβλήματα, όπως άσθμα και αλλεργίες. Τον κίνδυνο επιβεβαιώνει μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Indoor Environments, σύμφωνα με την οποία ορισμένα από τα κεριά θα μπορούσαν να επιδράσουν αρνητικά στον αέρα που αναπνέουμε στο εσωτερικό του σπιτιού μας. Ερευνητές από το Τμήμα Φυσικών Επιστημών, το Τμήμα Επιστημών Υγείας και το Τμήμα Οικονομικών του Πανεπιστημίου του Γκάλγουει στην Ιρλανδία μελέτησαν την ποιότητα αέρα σε κατοικίες της Ιρλανδίας και τα ευρήματά τους έδειξαν ότι τα αρωματικά κεριά, αλλά και τα στικ θυμιάματος, σε συνδυασμό με το κάπνισμα και τους φραγμένους αεραγωγούς τοίχου, επηρεάζουν αρνητικά την ποιότητα του εσωτερικού αέρα. Επιπλέον, οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι το επίπεδο ατμοσφαιρικών ρύπων σε εσωτερικούς χώρους επιδεινώνεται όταν χρησιμοποιούνται αρωματικά κεριά σε δωμάτια με κλειστά παράθυρα, με τα λεπτά σωματίδια να αυξάνονται ακόμα και έως 15 φορές πάνω από τα επιτρεπόμενα όρια που έχει θέσει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας. Όπως αναφέρουν, η καύση κεριών και στικ ενδέχεται να απελευθερώνει χημικές ουσίες και σωματίδια όπως μονοξείδιο του άνθρακα, διοξείδιο του θείου και οξείδια του αζώτου. Οι επιβλαβείς πτητικές οργανικές ενώσεις (VOCs) μπορεί να προκαλέσουν βήχα, φτέρνισμα, ερεθισμένα μάτια, μύτη, λαιμό και πνεύμονες, ενώ δεν αποκλείεται να επιδεινωθεί το άσθμα. Σύμφωνα με το The Conversation τα στικ θυμιάματος μπορούν να απελευθερώσουν περίπου τέσσερις φόρες περισσότερα σωματίδια από τα τσιγάρα και σε κατοικίες όπου οι ιδιοκτήτες δεν καπνίζουν η χρήση κεριών μπορεί να αποτελέσει την κύρια πηγή ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Επιπλέον, τα αποσμητικά χώρου βρίσκονται πίσω από την έκλυση λεπτών και εξαιρετικά λεπτών σωματιδίων, όπως και VOCs, ενώ οι ειδικοί επισημαίνουν πως μία φλόγα που τρεμοπαίζει παράγει περισσότερα σωματίδια και μπορεί να αυξήσει την εκπομπή αιθάλης. Δεν προτείνουν τη χρήση αρωματικών κεριών ή αποσμητικών χώρου σε μικρά μπάνια ή υπνοδωμάτια, καθώς και σε δωμάτια που δεν αερίζονται καλά. Υποστηρίζουν, μάλιστα, ότι τα αρωματικά κεριά είναι πιθανό να παράγουν περισσότερα λεπτά σωματίδια από όσα δε διαθέτουν άρωμα. Επισημαίνουν, δε, ότι οι κατασκευαστές δεν υποχρεούνται να αναγράφουν όλες τις ουσίες που χρησιμοποιούνται στα αρωματικά κεριά, λόγω των σχετικών διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, τόσο στις ΗΠΑ όσο και στην ΕΕ. Εκτιμούν, λοιπόν, ότι στις ΗΠΑ λιγότερο από το 10% των συστατικών των οικιακών αρωμάτων αποκαλύπτονται στο καταναλωτικό κοινό. Τι γίνεται με τα βιολογικά κεριά; Συχνά οι καταναλωτές πιστεύουν ότι τα κεριά που κατασκευάζονται με φυσικά ή οργανικά υλικά είναι ασφαλέστερα, ωστόσο κάτι τέτοιο δεν είναι ακριβές, αφού όταν καίγονται ακόμα και αυτά ενδέχεται να απελευθερώσουν επιβλαβείς χημικές ουσίες. Οι επιστήμονες, ωστόσο, αναφέρουν ότι απαιτείται περαιτέρω έρευνα για να γίνουν αντιληπτές οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις τους στην υγεία. Οδηγίες για πιο ασφαλή χρήση Παρά τους κινδύνους, υπάρχουν τρόποι για να απολαύσει κανείς το αρωματικό κερί με ασφάλεια. Αρκεί να ανάβει σε μεγαλύτερους χώρους του σπιτιού, όπως το σαλόνι, με κάποιο παράθυρο ανοιχτό και με αεραγωγούς που λειτουργούν ανεμπόδιστα. Οι ειδικοί υπενθυμίζουν ότι ο περισσότερος καπνός παράγεται όταν η φλόγα σβήσει και για αυτό το λόγο συστήνουν να σβήνουμε το κερί σε εξωτερικό χώρο. Επιπλέον, απαραίτητο είναι να ακολουθηθούν οι οδηγίες του κατασκευαστή για ορθή χρήση και να μην παραμένουν αναμμένα για μεγαλύτερο από το προβλεπόμενο διάστημα, το οποίο συνήθως δεν ξεπερνά τις τέσσερις ώρες. Photo: Pexels Πηγή: newmoney.gr
Πλαστική ρύπανση: Κανένας περιορισμός, απογοητευτική η εφαρμογή του νόμου
Γιατί δεν περιορίζεται η πλαστική ρύπανση στην Ελλάδα; Μια αποκαλυπτική έκθεση του WWF η οποία δίνει απαντήσεις για τις αλλαγές που δεν έγιναν στην καθημερινότητά μας, τις ευθύνες της πολιτείας αλλά και τη συμπεριφορά των πολιτών. Από τη Ντίνα Καράτζιου ΑΠΟ ΤΑ ΑΠΑΓΟΡΕΥΜΕΝΑ ΠΛΑΣΤΙΚΑ μίας χρήσης, τα οποία όμως συνεχίζουν να κατακλύζουν την αγορά, όπως τα πλαστικά καλαμάκια, μέχρι την ανεπαρκή ανάπτυξη των δημόσιων βρυσών, η αντιμετώπιση της πλαστικής ρύπανσης στην Ελλάδα έχει πολύ δρόμο να διανύσει ακόμη. Ο «δρόμος» αυτός αποκαλύπτεται μέσα από την τελευταία έκθεση του WWF Ελλάς για τις μαύρες τρύπες της εφαρμογής του νόμου, στην οποία συμπεριλαμβάνεται και μια έρευνα γνώμης για το πώς αντιλαμβάνονται την εφαρμογή του οι πολίτες. O περιορισμός της πλαστικής ρύπανσης και οι αλλαγές που θα έπρεπε να μπουν στην καθημερινότητα των πολιτών της Ευρώπης πήραν τη μορφή νόμου το 2019 μέσω μιας ευρωπαϊκής οδηγίας. Η οδηγία προέβλεπε μια σειρά μέτρων για να σταματήσει η διάθεση στην αγορά κάποιων ιδιαίτερα προβληματικών πλαστικών μίας χρήσης, όπως τα πλαστικά καλαμάκια, τα οποία, μολονότι απαγορευμένα, τα βρίσκουμε παντού. Σύμφωνα με την έκθεση του WWF τα προβληματικά πλαστικά βαφτίστηκαν εσφαλμένα «επαναχρησιμοποιούμενα» και κυκλοφορούν παράνομα στην αγορά, χωρίς η πολιτεία να επιδεικνύει την απαραίτητη εγρήγορση για καταπολέμηση αυτής της κακής πρακτικής. Αν και η Ελλάδα ήταν από τις πρώτες χώρες που ενσωμάτωσε τις προβλέψεις της οδηγίας στο εθνικό της δίκαιο, όπως ισχυρίζεται το WWF, παραθέτοντας στοιχεία και από τις κρατικές υπηρεσίες, η συνέχεια δεν ήταν τόσο δυναμική όσο η αρχή. Σύμφωνα με τη νέα έκθεσή του, υπάρχει σοβαρό έλλειμμα στην εφαρμογή του νόμου, που αποδίδεται στην απροθυμία της πολιτείας να ασχοληθεί ουσιαστικά και υπεύθυνα με το ζήτημα. Καταγράφεται, όπως σχολιάζει, «μια ξεκάθαρη οπισθοδρόμηση σε ένα θέμα για το οποίο η Ελλάδα είχε καταφέρει να κερδίσει τις εντυπώσεις όταν το 2020 ήταν από τις πρώτες χώρες της Ε.Ε. που ενσωμάτωσαν στο εθνικό δίκαιο την οδηγία (Ε.Ε.) 2019/904 για τον περιορισμό μιας σειράς πλαστικών μίας χρήσης». Σχεδόν τέσσερα χρόνια μετά την ψήφιση του νόμου, ο Αχιλλέας Πληθάρας, υπεύθυνος αποτυπώματος στο WWF Ελλάς, αναφέρει ότι: «Βρισκόμαστε στο ίδιο έργο θεατές. Αντί πλέον να μιλάμε για πρόοδο με έμφαση στην επαναχρησιμοποίηση, διαπιστώνουμε αδυναμία εφαρμογής ακόμα και των πιο απλών διατάξεων. Όσο καθυστερεί η εφαρμογή του νόμου, τόσο αυτός απαξιώνεται στα μάτια των πολιτών και τόσο περισσότερο εντείνεται η πλαστική ρύπανση», υποστηρίζει. Τα απαγορευμένα πλαστικά μίας χρήσης που κυκλοφορούν ανεξέλεγκτα στην αγορά Tα πλαστικά καλαμάκια όχι απλά δεν έχουν αποσυρθεί αλλά κατακλύζουν την αγορά, σύμφωνα με την έκθεση του WWF. Σύμφωνα με την έκθεση του WWF, τα κυριότερα προβλήματα που διαπιστώνονται σχετικά με την ορθή εφαρμογή του νόμου αφορούν έξι διαφορετικά πεδία, αρχής γενομένης από τα απαγορευμένα προβληματικά πλαστικά μίας χρήσης, όπως τα πλαστικά πιάτα, τα μαχαιροπίρουνα και τα καλαμάκια. Στην έκθεση υπογραμμίζεται ότι όλα αυτά τα πλαστικά όχι απλά δεν έχουν αποσυρθεί αλλά κατακλύζουν την αγορά ως απόρροια της ανοχής της πολιτείας στην κακή εφαρμογή του νόμου. Ενδεικτικό αυτής της πρακτικής, όπως αναφέρει, είναι ότι τα προβληματικά πλαστικά βαφτίστηκαν εσφαλμένα «επαναχρησιμοποιούμενα» και κυκλοφορούν παράνομα στην αγορά, χωρίς η πολιτεία να επιδεικνύει την απαραίτητη εγρήγορση για καταπολέμηση αυτής της κακής πρακτικής. Η οργάνωση σημειώνει, ωστόσο, ότι το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας τον Μάιο και τον Ιούνιο του 2024 εξέδωσε με μεγάλη καθυστέρηση, όπως λέει, δύο εγκυκλίους, προκειμένου να σταματήσει η κακή πρακτική απαγορευμένων ειδών ως επαναχρησιμοποιούμενων. Με αυτές τις εγκυκλίους έκανε σαφές ότι τέτοια προϊόντα δεν μπορούν να θεωρηθούν επαναχρησιμοποιούμενα και ως εκ τούτου εντάσσονται σε καθεστώς απαγόρευσης. Άφαντες οι δημόσιες βρύσες H περιβαλλοντική οργάνωση Greenpeace υλοποιεί μια πολύ ενδιαφέρουσα πρωτοβουλία με τίτλο «Ραντεβού στις βρύσες», που στόχο έχει να καταγράψει τις δημόσιες βρύσες σε όλη την Ελλάδα και να παροτρύνει τις δημοτικές αρχές να αναλάβουν δράση. Φωτ.: Μία ακόμη πρόνοια του ίδιου νόμου που αφορά την ανάπτυξη δημόσιων βρυσών κρίνεται ως ανεπαρκής. Βάσει σχετικής διάταξης που υπάρχει στον νόμο για τον περιορισμό της πλαστικής ρύπανσης, οι δήμοι υποχρεούνται από το 2021 να διαθέτουν κοινόχρηστες βρύσες προς δωρεάν διάθεση πόσιμου νερού σε δημοτικές αθλητικές εγκαταστάσεις και σε δημοτικές παιδικές χαρές, παρέχοντας κατάλληλη σήμανση στο κοινό που θα ενθαρρύνει τη χρήση επαναχρησιμοποιούμενων δοχείων νερού, καθώς και να επεκτείνουν το δίκτυο με κοινόχρηστες βρύσες προς δωρεάν διάθεση πόσιμου νερού σε κοινόχρηστους χώρους συνάθροισης κοινού, στα όρια της διοικητικής τους ευθύνης. Όπως αναφέρει η οργάνωση, η τοπική αυτοδιοίκηση, με ελάχιστες εξαιρέσεις, κωλυσιεργεί παρότι πρόκειται για μια απαραίτητη ενέργεια για τον περιορισμό των πλαστικών μπουκαλιών νερού που πωλούνται κατά συρροή. Μόνο το 2022 υπολογίζεται ότι πωλήθηκαν σχεδόν 2 δισ. μπουκάλια PET στην Ελλάδα, κυρίως για εμφιαλωμένο νερό. Να σημειωθεί ότι για το ζήτημα των δημόσιων βρυσών η περιβαλλοντική οργάνωση Greenpeace υλοποιεί μια πολύ ενδιαφέρουσα πρωτοβουλία με τίτλο «Ραντεβού στις βρύσες», που στόχο έχει να καταγράψει τις δημόσιες βρύσες σε όλη την Ελλάδα και να παροτρύνει τις δημοτικές αρχές να αναλάβουν δράση. Ο μικρός περιορισμός πλαστικών ποτηριών και φαγητοδοχείων, η κακή συμμόρφωση εστίασης και λιανεμπορίου και τα λίγα έσοδα που φτάνουν στα κρατικά ταμείαΟι συντάκτες της έκθεσης διαπιστώνουν την ελλιπή εφαρμογή των διατάξεων για τη μείωση των πλαστικών ποτηριών και φαγητοδοχείων κατά 30% έως το 2024, όπως ορίζει ο νόμος, γεγονός που συντελεί στη μη είσπραξη μεγάλου μέρους της ανταποδοτικής εισφοράς αλλά και στην έλλειψη συμμόρφωσης των επιχειρήσεων λιανικού εμπορίου και εστίασης με την υποχρέωση να διαθέτουν τα προϊόντα τους σε επαναχρησιμοποιούμενα σκεύη. Ο βραχυπρόθεσμος στόχος μείωσης των πλαστικών κυπέλλων και φαγητοδοχείων μίας χρήσης που διακινούνται και χρησιμοποιούνται στην Ελλάδα πρέπει να αγγίξει, όπως πραναφέρθηκε, το 30% έως το 2024 και το 60% έως το 2026, σε σχέση με το έτος βάσης που είναι το 2022. Βάσει της νομοθετικής πρόβλεψης, για να επιτευχθεί αυτός ο στόχος, όπως αναφέρουν οι συντάκτες της έκθεσης, επιβλήθηκε από 1.1.2022 εισφορά 5 λεπτών για κάθε κύπελλο ή φαγητοδοχείο και 5 λεπτά για το καπάκι τους. Η εισφορά βάσει του νόμου έχει ανταποδοτικό χαρακτήρα. Τα έσοδα αποδίδονται στον Ελληνικό Οργανισμό Ανακύκλωσης (ΕΟΑΝ) και πρέπει να διατίθενται αποκλειστικά για χρηματοδότηση δράσεων που στοχεύουν στη μείωση των επιπτώσεων των πλαστικών προϊόντων. Προβλέφθηκε, επίσης, ότι οι επιχειρήσεις μαζικής εστίασης θα πρέπει να έχουν απόθεμα τουλάχιστον 30 επαναχρησιμοποιούμενων εναλλακτικών προϊόντων (κύπελλα και δοχεία πολλαπλών χρήσεων) και