Λειψυδρία: Αυτό είναι το σχέδιο της ΕΥΔΑΠ για να μην διψάσει η Αττική
Τι λέει στον «ΟΤ» ο πρόεδρος της ΕΥΔΑΠ, Γιώργος Στεργίου – Ποιες μακροπρόθεσμες λύσεις πέφτουν στο τραπέζι Εφεδρείες και ειδικό σχέδιο δράσης για την υδροδότηση της Αττικής επιστρατεύει η ΕΥΔΑΠ, ρίχνοντας στη μάχη την Υλίκη και τις γεωτρήσεις στη Μαυροσουβάλα καθώς η έλλειψη βροχοπτώσεων εξαντλεί τα υδατικά αποθέματα. Με την λειψυδρία να δείχνει τα δόντια της, η ΕΥΔΑΠ ενεργοποιεί συμπληρωματικές πηγές ενίσχυσης του δικτύου ύδρευσης της πρωτεύουσας. Οι «πηγές» αυτές είναι οι γεωτρήσεις της Μαυροσουβάλας, βόρεια της Πάρνηθας και οι πηγές στην ευρύτερη περιοχή της Αττικοβοιωτίας. Επίσης, γίνεται άντληση νερού και από τα αποθέματα των ταμιευτήρων της λίμνης Υλίκης, η οποία είχε σταματήσει να χρησιμοποιείται για πάνω από 15 χρόνια Την ίδια στιγμή, η μείωση στα αποθέματα νερού στον Μόρνο, που υδροδοτεί την Αττική, κρούει ηχηρά καμπανάκια κινδύνου. Ωστόσο, η ΕΥΔΑΠ έχει ετοιμάσει και σχέδιο δεύτερης φάσης, το οποίο θα ενεργοποιηθεί ανάλογα με την εικόνα των επόμενων υδρολογικών περιόδων, δηλαδή από τον Σεπτέμβριο έως και τον Μάρτιο. Με τα σημερινά δεδομένα, υπάρχουν υδατικά αποθέματα για τουλάχιστον μία τριετία. Ανάμεσα στις μεσοπρόθεσμες λύσεις που έχουν πέσει στο τραπέζι είναι η ένταξη νέων ταμιευτήρων στο υδροδοτικό σύστημα, ο εμπλουτισμός του υπόγειου υδροφορέα με ανακυκλωμένο νερό από τα Κέντρα Επεξεργασίας Λυμάτων και η αφαλάτωση, εναλλακτικά σενάρια με εκτιμώμενο κόστος από 500 έως 750 εκατ. ευρώ. «Ήμασταν προετοιμασμένοι, κλειδί οι βροχές»«Πρέπει να είμαστε ξεκάθαροι, αυτή την στιγμή η Αττική δεν αντιμετωπίζει πρόβλημα λειψυδρίας όπως άλλες περιοχές της Ελλάδας, δεν θα ανοίξει κάποιος την βρύση στην Αθήνα και δε θα έχει νερό, η ΕΥΔΑΠ εδώ και δύο χρόνια φρόντισε να προετοιμαστεί για την κατάσταση που αντιμετωπίζουμε σήμερα (την μείωση των υδατικών αποθεμάτων). Τα σημάδια υπήρχαν, για αυτό και είχαμε καταρτίσει έγκαιρα σχέδιο το οποίο και εφαρμόζουμε σήμερα με την Υλίκη και τις γεωτρήσεις στη Μαυροσουβάλα, διαχειριζόμαστε το ζήτημα που έχει προκύψει με την μείωση των αποθεμάτων στους ταμιευτήρες, πρόβλημα που έχει προκύψει εξαιτίας της έλλειψης βροχοπτώσεων. Η Αττική σχεδόν αποκλειστικά υδροδοτείται από Εύηνο, Μόρνο. Ευελπιστούμε πως όταν θα μπει το φθινόπωρο θα έχουμε βροχές, ακόμα κι αν είναι μειωμένες, οι βροχές θα μας βοηθήσουν να κερδίσουμε χρόνο», σημειώνει στον «Οικονομικό Ταχυδρόμο» ο πρόεδρος της ΕΥΔΑΠ, Γιώργος Στεργίου. «Καμία αύξηση στα τιμολόγια» – Οι μακροπρόθεσμες λύσεις«Σε κάθε περίπτωση εκπονούμε και πιο μεσομακροπρόθεσμες λύσεις (ακόμα και σε ορίζοντα εικοσαετίας) όπως είναι οι αφαλατώσεις (δεν θα λύσουν το πρόβλημα αλλά θα βοηθήσουν στην διαχείρισή του), το να μπουν στο σύστημα νέοι ταμιευτήρες και ένα θέμα – ταμπού που είναι ο εμπλουτισμός του υδροφόρου ορίζοντα με ανακυκλωμένο νερό, σήμερα αυτό ήδη γίνεται όχι για το πόσιμο νερό αλλά κυρίως για άρδευση. Στην Σιγκαπούρη, το 1/3 του πόσιμου νερού που καταναλώνεται προέρχεται από ανακύκλωση», σημειώνει ενώ εμφανίζεται κατηγορηματικός πως η μείωση των υδατικών αποθεμάτων «δεν θα επιφέρει καμία αύξηση στα τιμολόγια που πληρώνουν οι καταναλωτές, η Ελλάδα έχει από τα φθηνότερα τιμολόγια παγκοσμίως, δεν έχει γίνει καμία αύξηση εδώ και 15 χρόνια», υποστηρίζει. Η συμμαχία με την ΕΤΕπYπενθυμίζεται πως η τεχνική συμβουλευτική υποστήριξη της ΕΤΕπ, ΕΙΒ Advisory, θα βοηθήσει την ΕΥΔΑΠ να διαχειριστεί τους κλιματικούς κινδύνους, όπως η λειψυδρία, η ξηρασία και οι καύσωνες, καθώς εξυπηρετεί έναν πληθυσμό 4,4 εκατομμυρίων κατοίκων και λειτουργεί ένα δίκτυο αγωγών μήκους 14.500 χιλιομέτρων. Η συμφωνία εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του InvestEU Advisory Hub και προβλέπει ότι οι υπηρεσίες τεχνικής βοήθειας της ΕΤΕπ θα υποστηρίξουν την ΕΥΔΑΠ για την ιεράρχηση των δράσεων και την υλοποίηση έργων χαρτοφυλακίου στο πλαίσιο της στρατηγικής που έχει αναπτύξει για τη βελτιστοποίηση της αποδοτικότητας ως μέρος της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή. Τι πρέπει να κάνουν οι πολίτεςΜεταξύ άλλων, η ΕΥΔΑΠ προτρέπει για λελογισμένη χρήση και αποφυγή της άσκοπης σπατάλης του νερού, μέσω 8 συστάσεων οι οποίες είναι: 1. Αποφύγετε το πλύσιμο μπαλκονιών και βεραντών με το λάστιχο, ειδικά τις απογευματινές ώρες. 2. Επιδιορθώστε τις βρύσες ή τα καζανάκια που στάζουν. Περίπου 1 λίτρο νερού χάνεται κάθε 10 λεπτά από βρύσες που στάζουν. 3. Ποτίστε τα φυτά και τα λουλούδια του μπαλκονιού σας κατά τις πρωινές ή βραδινές ώρες (μετά τις 22.00) και κατά προτίμηση με ποτιστήρι, όταν οι θερμοκρασίες είναι χαμηλότερες και το νερό δεν εξατμίζεται. 4.Κλείστε τη βρύση κατά το λούσιμο, το βούρτσισμα των δοντιών, το ξύρισμα ή το πλύσιμο των πιάτων. 5.Λειτουργήστε το πλυντήριο πιάτων ή ρούχων μόνο όταν είναι πλήρες και κατά προτίμηση τις βραδινές ώρες (μετά τις 22.00). 6. Επιλέξτε το χαμηλότερο επίπεδο κατανάλωσης στα καζανάκια. 7.Χρησιμοποιήστε νερό που συλλέγετε από το κλιματιστικό ή τον αφυγραντήρα, για να ποτίσετε τα φυτά σε γλάστρες. 8.Προτιμήστε να κάνετε ντους από το να γεμίζετε την μπανιέρα. Επενδύσεις 2 δισ. ευρώΕπιπλέον, με την Ανατολική Αττική στην αιχμή του επενδυτικού της δόρατος, η ΕΥΔΑΠ χαράσσει πλώρη για την ριζική αναβάθμιση του αποχετευτικού δικτύου της περιοχής που αποκτά, μετά από φαγούρα χρόνων, σύγχρονες υποδομές. Υπό αυτό το πρίσμα, επενδύσεις που αγγίζουν τα 2 δισ. ευρώ προωθεί η εταιρεία με στόχο την ολοκλήρωσή τους εντός δεκαετίας. Το επενδυτικό πρόγραμμα (θα χρηματοδοτηθεί κατά βάση με κονδύλια της ΕΕ, δανεισμό και ίδια κεφάλαια) αφορά μεγάλα έργα αποχέτευσης στην Ανατολική Αττική, έργα του δικτύου ύδρευσης (τοποθετήσεις νέων παροχών, εργασίες δικτύου ύδρευσης, επεκτάσεις, βελτιώσεις και αντικαταστάσεις) και του δικτύου αποχέτευσης (κατασκευή συνδέσεων ακινήτων & δευτερεύοντος δικτύου αποχέτευσης ακαθάρτων υδάτων), επεκτάσεις, αναβάθμιση υπαρχόντων και δημιουργία νέων Κέντρων Επεξεργασίας Λυμάτων (ΚΕΛ). Πηγές: ot.gr & tovima.gr
Η κλιματική αλλαγή οδηγεί τις πολικές αρκούδες ολοένα πιο κοντά στους ανθρώπους
Ανησυχία για την ασφάλεια των κοινοτήτων και ανάγκη για μέτρα ώστε να αποφευχθούν θύματα ΔΑΝΑΗ ΔΑΣΟΠΟΥΛΟΥ Πριν λίγες ημέρες ένας εργαζόμενος της εταιρίας Nasittuq Corporation, η οποία διαχειρίζεται σταθμούς ραντάρ στην Αρκτική για την καναδική κυβέρνηση, έχασε τη ζωή του έπειτα από επίθεση δύο πολικών αρκούδων. Τα ζώα πλησίασαν τον άτυχο άνδρα και χωρίς ακόμα να έχουν διευκρινιστεί οι ακριβείς συνθήκες του τραγικού περιστατικού του επιτέθηκαν θανάσιμα. Μία εκ των δύο αρκούδων θανατώθηκε από άλλους υπαλλήλους της εταιρίας όταν αντιλήφθηκαν τι συνέβαινε. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι παρότι περιστατικά επίθεσης όπως το παραπάνω είναι σπάνια, η κλιματική αλλαγή ωθεί ολοένα περισσότερο τις πολικές αρκούδες κοντά σε ανθρώπινες κοινότητες. Το στοιχείο αυτό επιβεβαιώνεται και από μία ακόμα πρόσφατη μαρτυρία από ψαρά στο Νούναβουτ του Καναδά, ίδια περιοχή όπου σημειώθηκε ο θάνατος του εργαζομένου. Ο άνδρας εντόπισε την αρκούδα κοντά στα δίχτυα ψαρέματος και όπως αναφέρει ο Guardian πυροβόλησε 20 φορές προειδοποιητικές βολές στον αέρα μέχρι να καταφέρει να απομακρύνει το ζώο. Η αύξηση της θερμοκρασίας διαταράσσει τον βιότοπο των αρκούδων με αποτέλεσμα να αναγκάζονται να στραφούν σε σημεία όπου ζουν άνθρωποι προς αναζήτηση τροφής. Αυτό, λοιπόν, που μέχρι πρότινος έμοιαζε σπάνιο, στο μέλλον ενδέχεται να είναι η νέα κανονικότητα, αφού περισσότερες θα είναι οι συναντήσεις των εντυπωσιακών ζώων με τον άνθρωπο αν δεν περιοριστεί η περιβαλλοντική κρίση που επιφέρει δραματικές επιπτώσεις στα ενδιαιτήματά τους. Το λιώσιμο των πάγων καθιστά δυσκολότερη την αναζήτηση τροφής, με κύρια πηγή τις φώκιες, οι οποίες με τη σειρά τους επηρεάζονται αρνητικά από το μεταβαλλόμενο κλίμα. Φυσιολογικά όταν ο πάγος τους θερινούς μήνες λιγοστεύει, οι αρκούδες μεταναστεύουν στην ξηρά με τις θηλυκές και τα μικρά τους να ταξιδεύουν στην ενδοχώρα, ενώ οι υπόλοιπες παραμένουν στις παράκτιες περιοχές. Εξαιτίας, όμως, της κλιματικής αλλαγής ο χρόνος που έχουν οι πολικές αρκούδες για να κυνηγήσουν τα θηράματά τους στον πάγο μειώνεται σταθερά. Όπως αναφέρει η καναδική κυβέρνηση από τις αρχές της δεκαετίας του 1980, ο αριθμός των ημερών που παρατηρείται στρώμα πάγου διαθέσιμο για τις αρκούδες μειώθηκε κατά 25 ημέρες Κρίνεται, επομένως, απαραίτητο να ληφθούν μέτρα από τις τοπικές κυβερνήσεις και κοινότητες ώστε να προσαρμοστούν στις νέες συνθήκες εφαρμόζοντας διάφορες πρωτοβουλίες για την προστασία τόσο των ανθρώπων όσο και των πολικών αρκούδων. Ανάμεσα σε αυτά, προγράμματα για την παρατήρηση των μετακινήσεων των πολικών αρκούδων, με τοποθέτηση συσκευών GPS, καμπάνιες σε σχολεία για ασφαλείς πρακτικές σε περίπτωση συνάντησης με τα άγρια ζώα, καθώς και βελτιωμένα συστήματα διαχείρισης απορριμμάτων ώστε οι αρκούδες να μην προσεγγίζουν τα σημεία για να τραφούν. Οι επιστήμονες προβλέπουν ότι όσο η κλιματική αλλαγή δεν περιορίζεται, τόσο το μέλλον για τις πολικές αρκούδες θα είναι αβέβαιο, με επικρατέστερο σενάριο τη μείωση του πληθυσμού τους. Πόσο συχνές είναι οι επιθέσεις πολικής αρκούδας και ποια τα μέτρα προστασίας; Οι επιθέσεις πολικής αρκούδας είναι πολύ σπάνιες, αλλά μπορεί να συμβούν, όπως στην περίπτωση μίας γυναίκας και του ενός έτους παιδιού τους που τον περασμένο χρόνο δέχθηκαν επίθεση από πολική αρκούδα σε απομακρυσμένο σημείο της Αλάσκας, με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους. Συνολικά 20 άνθρωποι σκοτώθηκαν και 63 τραυματίστηκαν σε επιθέσεις πολικών αρκούδων μεταξύ 1870 και 2014 όπως αναφέρει η καναδική οργάνωση Polar Bears International. Οι αξιωματούχοι εκτιμούν ότι υπάρχουν περισσότερες από 17.000 πολικές αρκούδες στον Καναδά, περίπου τα 2/3 του εκτιμώμενου παγκόσμιου πληθυσμού. Σύμφωνα με οδηγίες που εξέδωσε η κυβέρνηση του Καναδά και αναφέρονται αναλυτικά στο Parks Canada υπάρχουν συγκεκριμένοι κανόνες που πρέπει να τηρηθούν σε περίπτωση τυχαίας συνάντησης με μία πολική αρκούδα. Αν την εντοπίσετε, αλλά εκείνη δεν ξέρει ότι είστε εκεί, τότε απομακρυνθείτε ήσυχα, χωρίς να τρέχετε και χωρίς απότομες κινήσεις, γιατί μπορεί να τραβήξετε την προσοχή της. Στην περίπτωση που σας δει και στέκεται στα δύο πόδια, κινείται αργά, μετακινεί το κεφάλι της δεξιά και αριστερά και προσπαθεί να σας μυρίσει, τότε βοηθήστε την να καταλάβει ότι είστε άνθρωπος, κουνήστε τα χέρια σας πάνω από το κεφάλι, μιλήστε χαμηλόφωνα και κινηθείτε ώστε να ανιχνεύσει την οσμή σας. Αν νιώσει απειλή και αρχίζει να γρυλίζει, να χτυπά τα πόδια της, να σας κοιτάει στα μάτια τότε μην φωνάξετε, μην κάνετε ξαφνικές κινήσεις, αποφύγετε την άμεση επαφή μαζί της, κάντε πίσω χωρίς όμως να τρέξετε. Αν σας κυνηγήσει αντεπιτεθείτε! Χρησιμοποιήστε οποιοδήποτε πιθανό όπλο και κάντε δυνατούς θορύβους, χωρίς ωστόσο να τρέξετε. Αν σας επιτεθεί ετοιμαστείτε να την αντιμετωπίσετε και χτυπήστε την σε ευαίσθητες περιοχές, ιδίως στο πρόσωπο και τη μύτη. Οι ειδικοί τονίζουν ότι σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να πλησιάσετε τα μικρά της αρκούδας, καθώς αν η μητέρα αιφνιδιαστεί πιθανότατα θα επιτεθεί για να υπερασπιστεί τα μικρά του. Όταν βρίσκεστε σε περιοχές με πολικές αρκούδες, συνιστάται να έχετε μαζί σας κόρνα με φιάλη αέρα ή άλλο μέσο για να αμυνθείτε. Photo: Pixabay Πηγή: newmoney.gr
Μικρές αλλά σημαντικές: Παράδεισος για πολλά είδη ζώων οι ατόλες
Περισσότερα από 31 εκατομμύρια πτηνά επιλέγουν τα νησάκια για την αναπαραγωγή τους ΔΑΝΑΗ ΔΑΣΟΠΟΥΛΟΥ Περισσότερες από 440 είναι οι ατόλες σε όλο τον κόσμο, με το μεγαλύτερο αριθμό από αυτές να βρίσκονται στον Ειρηνικό Ωκεανό. Τα μικρά κοραλλιογενή νησάκια φιλοξενούν ποικιλία οργανισμών και ζωικών ειδών και αποδεικνύονται εξαιρετικά σημαντικά για πληθυσμούς από θαλασσοπούλια που τις επιλέγουν για να χτίσουν τις φωλιές τους. Σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύθηκε στο Nature Ecology & Evolution τουλάχιστον 37 διαφορετικά είδη θαλάσσιων πτηνών αναπαράγονται σε ατόλες, με τους ειδικούς να υπολογίζουν τον πληθυσμό τους έως και 3 εκατομμύρια ανά νησί. Συνολικά, έπειτα από επισκόπηση δεδομένων των τελευταίων 55 ετών, εκτιμάται ότι 31,2 εκατομμύρια θαλασσοπούλια επιλέγουν μία από τις 280 ατόλες στον Ινδο-Ειρηνικό. «Υπολογίσαμε ότι πάνω από 31 εκατομμύρια θαλάσσια πτηνά – περίπου το 25% των τροπικών θαλάσσιων πτηνών στον κόσμο – φωλιάζουν σε ατόλες», αναφέρει ο επικεφαλής της μελέτης, Σεμπάστιαν Στάιμπλ από το Πανεπιστήμιο του Όκλαντ στη Νέα Ζηλανδία. Η έρευνα εστιάζει στη σημασία της διατήρησης των αποικιών θαλάσσιων πτηνών και των κοραλλιογενών νησιών τη στιγμή που οι περιβαλλοντικές προκλήσεις είναι πολλές, όπως η υπερθέρμανση του πλανήτη και η άνοδος της στάθμης των υδάτων. Οι επιστήμονες τονίζουν ότι από τη μία οι ατόλες είναι σημαντικές για τα θαλάσσια πτηνά και από την άλλη τα πουλιά είναι απαραίτητα για τη διατήρησή τους και μπορούν να λειτουργήσουν ως το κλειδί για την ανθεκτικότητά τους. Τα θαλασσοπούλια αποτελούν μέρος της λύσης για τη διατήρηση της ατόλης, καθώς μέσω της πέψης εισάγουν τεράστιες ποσότητες θρεπτικών ουσιών στο οικοσύστημα, ιδίως κατά την περίοδο αναπαραγωγής, υποστηρίζοντας με αυτόν τον τρόπο τη φυσική λειτουργία του βιότοπου. Οι ειδικοί υπολόγισαν ότι τα πτηνά αναζητώντας και καταναλώνοντας τροφή γύρω από την ατόλη εναποθέτουν κατά μέσο όρο 65.000 κιλά άζωτο και 11.000 κιλά φωσφόρου σε κάθε νησί ετησίως, λειτουργώντας έτσι ως κύρια πηγή θρεπτικών συστατικών. Παρά το μικρό μέγεθός τους, εκτείνονται στον ωκεανό και το οικοσύστημά τους ενισχύει την αποκατάσταση της εγγενούς βλάστησης. Μάλιστα, η παρουσία των ζωικών ειδών θωρακίζει τα νησιά απέναντι στην άνοδο της στάθμης των υδάτων, προστατεύοντάς τα από την κλιματική αλλαγή. Την ώρα δε, που τα περισσότερα νησιά είναι ακατοίκητα οι επιστήμονες θεωρούν ότι αποτελούν ιδανικά σημεία για μελλοντικές πρωτοβουλίες διατήρησης και αποκατάστασης του πληθυσμού των πτηνών. Τέτοιες πρωτοβουλίες αποκατάστασης θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν την απομάκρυνση χωροκατακτητικών ειδών, ώστε να ενισχυθεί η φωλεοποίηση περισσότερων θαλασσοπουλιών. Photo: Pixabay Πηγή: newmoney.gr
Μπορεί το micromobility να σώσει την παρτίδα στο παιχνίδι της οικολογικής καταστροφής;
Στην Ελλάδα τα πατίνια της Hop ξεπέρασαν τις 1 εκατ. διαδρομές. ΜΑΡΙΑ ΑΚΡΙΒΟΥ Σε σπαζοκεφαλιά ανάγεται για τις κυβερνήσεις στην Ευρώπη, αλλά και παγκοσμίως, το ερώτημα του πώς θα καταφέρουν τελικά να περιορίσουν την κυκλοφοριακή συμφόρηση και την ατμοσφαιρική ρύπανση και ταυτόχρονα να βελτιώσουν την αστική πρόσβαση των πολιτών, καθώς επίσης και την ποιότητα ζωής τους. Έρευνα της Ernst and Young, αποκαλύπτει πως για να οδηγηθούν οι ευρωπαϊκές πόλεις σε κέντρα χωρίς αυτοκίνητα, χωρίς θόρυβο και ρύπανση θα χρειαστούν, όχι μόνο έξυπνες πολιτικές και υποδομές, αλλά και μια ριζική αλλαγή στις συνήθειες και τη συμπεριφορά σχετικά με τη ιδιωτική μετακίνηση. Την ίδια ώρα, σύμφωνα με το European Transport Research Review, σε έκθεση που εκπόνησε με τίτλο «Assessing potential sustainability benefits of micromobility: a new data driven approach», προκύπτει πως ένα σημαντικό ποσοστό των ημερήσιων ταξιδιών με αυτοκίνητο μπορεί να αντικατασταθεί από τη μικροκινητικότητα (31% των μετακινήσεων μετ’ επιστροφής με αυτοκίνητο), και να οδηγήσει σε μείωση των εκπομπών κυκλοφορίας έως και 21% από τα ιδιωτικά αυτοκίνητα. Για να αντιληφθεί κανείς το τεράστιο περιβαλλοντικό αποτύπωμα, αρκεί να πάρει ως παράδειγμα τη γειτονική Ιταλία, όπου τα ιδιωτικά αυτοκίνητα ευθύνονται για το 69% όλων των εκπομπών ρύπων που παράγονται από τις μεταφορές. Φυσικά το ποσοστό, εντός των μεγάλων αστικών κέντρων, είναι ισχυρότερο. Αντίστοιχα, ο τομέας των μεταφορών στις ασιατικές πόλεις ευθύνεται για το 80% της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και το πρόβλημα θα γίνει πιο σοβαρό στο μέλλον με την ανάπτυξη των αναδυόμενων ασιατικών οικονομιών, τη δημοτικότητα των ιδιωτικών οχημάτων και την αύξηση του πληθυσμού. Στα μετρήσιμα στοιχεία που έχουμε στη διάθεσή μας προστίθενται και εκείνα από το Παρίσι, καθώς η μικροκινητικότητα έχει υιοθετηθεί για ταξίδια μικρότερα των 15 λεπτών και των 2,5 μιλίων, αλλά υπάρχουν ακόμα περιθώρια διείσδυσης. Τα πατίνια και η πράσινη μετακίνηση!Τη λύση στο πρόβλημα έρχεται να δώσει η Hop, η κορυφαία πλατφόρμα shared micromobility με το μεγαλύτερο δίκτυο υπηρεσιών στην Ανατολική Ευρώπη, η οποία από το 2019 προσφέρει φιλικά προς το περιβάλλον, κοινόχρηστα ηλεκτρικά σκούτερ. Η αλήθεια είναι πως ενώ αρχικά τα εν λόγω σκούτερ υιοθετήθηκαν ως μια νέα λύση για το πρόβλημα που αποκαλείται πρώτο-τελευταίο μίλι, γρήγορα έγιναν ένας βολικός και βασικός τρόπος μεταφοράς, ο οποίος χαρακτηρίζεται από τις χαμηλές εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα. Τα καλά νέα είναι πως, παρόλο που η Ελλάδα βρίσκεται πίσω σε θέματα βιωσιμότητας συγκριτικά με άλλες χώρες της Γηραιάς Ηπείρου, έχει αρχίσει να χτίζεται σταδιακά μια κουλτούρα προς αυτή την κατεύθυνση. Μάλιστα στη χώρα μας η Hop ανακοίνωσε πως ξεπέρασε το φράγμα τους ενός εκατομμυρίου διαδρομών μέσα σε μόλις ένα χρόνο από την έναρξη των υπηρεσιών της και έχει θέσει τον μεγαλεπίβολο στόχο των 10 εκατομμυρίων διαδρομών μέσα στο 2025! Να σημειωθεί ότι η Ελλάδα αντιμετωπίζει σημαντικά προβλήματα ατμοσφαιρικής ρύπανσης, ιδίως στις αστικές περιοχές, με σημαντικές επιπτώσεις στην υγεία. Εκτός από τα τοπικά ζητήματα, οι ελληνικές πόλεις επηρεάζονται από αέριες μάζες που μεταφέρουν σκόνη από την Αφρική και τη Μέση Ανατολή, καπνό από δασικές πυρκαγιές και ρύπανση από τις μεσογειακές μεγαλουπόλεις. Παρά τη βελτίωση των εκπομπών, τα επίπεδα ρύπων στην Ελλάδα συχνά υπερβαίνουν τις συνιστώμενες κατευθυντήριες γραμμές που έχει θέσει η Ευρωπαϊκή Ένωση. Πηγή: fortunegreece.com
Πώς η εξαφάνιση ενός πτηνού συνδέεται με το θάνατο μισού εκατομμυρίου ανθρώπων
Μέσα σε 10 χρόνια ο πληθυσμός του είδους έπεσε από 50 εκατομμύρια σε μόλις 2.000 – Ποιες οι δραματικές επιπτώσεις ΔΑΝΑΗ ΔΑΣΟΠΟΥΛΟΥ Οι γύπες συνδέονται ιστορικά με το θάνατο (και τελευταία με το… επίμονο φλερτ). Άλλωστε, η όψη τους με το κυρτό, κοφτερό ράμφος, τα σχεδόν γυμνά κεφάλια τους και τα γαμψά τους νύχια, μόνο ευχάριστη δε μπορεί να χαρακτηριστεί. Όταν, δε, παρατηρούνται να πετούν σχηματίζοντας κύκλους, είναι βέβαιο ότι έχουν εντοπίσει στο έδαφος το επόμενο γεύμα τους που συνήθως είναι κάποιο νεκρό ζώο σε αποσύνθεση. Γιατί, όμως, τα αποκρουστικά αυτά πτηνά είναι απαραίτητα για το οικοσύστημα και πώς η εξαφάνισή τους συνδέεται με το θάνατο 500.000 ανθρώπων; Τα όρνια, όπως αναφέρει το πρόγραμμα Life with vultures που πραγματοποιήθηκε με δράσεις για την προστασία του απειλούμενου Gyps fulvus στην Κύπρο, καταναλώνοντας μεγάλες ποσότητες νεκρών ζώων απομακρύνουν μολυσματικούς παράγοντες που μπορεί να επιβαρύνουν το έδαφος, αλλά και το νερό, ενώ αποτρέπουν τη διάδοση ασθενειών. Με λίγα λόγια παρέχουν δωρεάν υπηρεσία καθαρισμού, η οποία μάλιστα είναι αποτελεσματική και για τον περιορισμό της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, καθώς σύμφωνα με έρευνα μπορούν να ελαττώσουν τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, κατά 77.344 μετρικούς τόνους ισοδύναμου διοξειδίου του άνθρακα. Η μείωση του πληθυσμού τους, επομένως, θα σήμαινε αυτομάτως περισσότερη ρύπανση και μεγαλύτερο κίνδυνο για εξάπλωση ασθενειών. Παλαιότερη μελέτη που είχε δημοσιευθεί στο Biological Conservation ανέφερε πως από τα 22 γνωστά είδη γύπα, εννέα απειλούνται με εξαφάνιση, τρία κινδυνεύουν με εξαφάνιση και τέσσερα είναι σχεδόν απειλούμενα. Τώρα, νεότερη έρευνα αποκαλύπτει ότι τα όρνια έχουν σχεδόν εξαφανιστεί στην Ινδία, με το φαινόμενο να απειλεί τον άνθρωπο. Πότε και πώς ξεκίνησε η μείωση του πληθυσμού τους; Το 1994 οι Ινδοί αγρότες άρχισαν να χορηγούν ένα κοινό αντιφλεγμονώδες φάρμακο, τη δικλοφενάκη, στα βοοειδή και άλλα αγροτικά ζώα για να ανακουφίσουν τη φλεγμονή, τον πόνο και άλλες παθήσεις. Η ουσία έγινε ιδιαίτερα δημοφιλής με τους κτηνιάτρους να τη χορηγούν ως θεραπεία. Ωστόσο, δεν είχαν υπολογίσει τις συνέπειες σε άλλα είδη ζώων, όπως τα όρνια που τρέφονται με κουφάρια. Όπως αποδείχθηκε η δικλοφενάκη είναι τοξική για τους γύπες βλάπτοντας σοβαρά τα νεφρά τους. Η ινδική κυβέρνηση απαγόρευσε το 2006 τη χρήση της, αλλά το διάστημα που μεσολάβησε ήταν αρκετό για να προκαλέσει την καταστροφή, αφού ο αριθμός των όρνιων στη χώρα έπεσε κατακόρυφα από 50 εκατομμύρια σε μόλις 2.000! Όπως αναφέρει το Science οι επιπτώσεις ήταν άμεσες, καθώς οι σοροί των βοοειδών συσσωρεύονταν έξω από βυρσοδεψεία σε πολύ κοντινή απόσταση από τις πόλεις, τα χωράφια μετατράπηκαν σε άτυπους χώρους ταφής όπου συγκεντρώνονταν άγριοι σκύλοι που μπορούσαν να μεταδώσουν λύσσα και αρουραίοι, ενώ τα απορρίμματα σχημάτιζαν βουνά. Επιπλέον, ελλείψει γυπών, οι αγρότες και οι κτηνοτρόφοι πετούσαν τα πτώματα των ζώων στα ποτάμια, δυσχεραίνοντας την κατάσταση. Οι αρμόδιες αρχές τότε έδωσαν εντολή στα βυρσοδεψεία να κάνουν χρήση χημικών για να αποσυντεθούν τα νεκρά ζώα, με αποτέλεσμα επικίνδυνες, τοξικές ουσίες να καταλήξουν στο υδάτινο δίκτυο και να φτάσουν στον άνθρωπο. Ο Ανάντ Σουνταρσχάν, οικονομολόγος περιβάλλοντος στο Πανεπιστήμιο του Γουόργουικ, βίωσε από πρώτο χέρι την κατάσταση αφού ζούσε στην Ινδία την περίοδο εκείνη. Σε συνεργασία με τον Ίαλ Φρανκ, επίκουρο καθηγητή στη Σχολή Δημόσιας Πολιτικής Χάρις του Πανεπιστημίου του Σικάγο, επιχείρησε να υπολογίσει το περιβαλλοντικό κόστος της απώλειας των γυπών. Σύμφωνα, λοιπόν, με την έκθεση των ερευνητών που αναμένεται να δημοσιευθεί στο American Economic Review, η δραματική μείωση των όρνιων και ταυτόχρονα η αύξηση των νεκρών ζώων, οδήγησε στην εξάπλωση παθογόνων μικροοργανισμών που μεταφέρουν ασθένειες, σκοτώνοντας περισσότερους από μισό εκατομμύριο ανθρώπους από το 2000 έως το 2005. Σαν να μην έφτανε αυτό, σημαντικές ήταν και οι οικονομικές συνέπειες της κρίσης αυτής, καθώς η δημόσια υγεία ζημιώθηκε με σχεδόν 70 δισ. δολάρια ετησίως. Μελετώντας ενδιαιτήματα γυπών σε συνδυασμό με δεδομένα για την υγεία, τους θανάτους και τη ρύπανση των υδάτων σε τουλάχιστον 600 περιοχές της Ινδίας, οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι έως το τέλος του 2005, στα σημεία που φιλοξενούσαν μεγάλο αριθμό γυπών και τώρα δεν υπάρχουν, οι θάνατοι ανθρώπων είχαν αυξηθεί κατά μέσο όρο κατά 4,7%. Περίπου 104.386 περισσότεροι θάνατοι κάθε χρόνο, δηλαδή. Πριν από το 1994, τα ποσοστά ανθρώπινων θανάτων στις ίδιες περιοχές ήταν κατά μέσο όρο περίπου 0,9% ανά 1.000 άτομα, ενώ τα ποσοστά θανάτου σε περιοχές που δεν κατοικούσαν γύπες παρέμειναν σταθερά στο 0,9%. Photo: Pixabay Πηγή: newmoney.gr
Μυρμήγκι χρησιμοποιεί τη Σελήνη σαν πυξίδα
Τα άτομα του είδους Myrmecia midas ακολουθούν το φως του φεγγαριού για να βρουν τη φωλιά τους ΔΑΝΑΗ ΔΑΣΟΠΟΥΛΟΥ Κάθε απόγευμα, ενώ ο ήλιος δύει στην Αυστραλία, εκατοντάδες μυρμήγκια βγαίνουν από τις φωλιές τους και σκαρφαλώνουν στα δέντρα αναζητώντας τροφή. Μόλις ολοκληρωθεί το «κυνήγι» ξεκινά, λίγο πριν την αυγή, το ταξίδι της επιστροφής. Πώς, όμως, βρίσκουν το δρόμο για τη μυρμηγκοφωλιά τους; Σε αντίθεση με άλλα είδη της οικογένειας Formicidae, τα οποία ακολουθούν τα ίχνη που αφήνουν τα υπόλοιπα μέλη της αποικίας τους, τα άτομα του είδους Myrmecia midas υιοθετούν έναν διαφορετικό τρόπο προσανατολισμού. Αυτό προκύπτει από μελέτη επιστημόνων του Πανεπιστημίου Μακουάιρι της Αυστραλίας που δημοσιεύθηκε στο eLife, σύμφωνα με την οποία αποκαλύπτεται για πρώτη φορά πως τα μυρμήγκια αυτά έχουν για οδηγό τους τη Σελήνη. Αναλυτικότερα, τα Myrmecia midas επιλέγουν το καθένα διαφορετικό δρόμο για την επιστροφή τους, αλλά στο σύνολό τους ακολουθούν το πολωμένο φως του φεγγαριού ως μέσο πλοήγησης, ακόμα και σε σεληνιακές φάσεις που αυτό είναι λιγότερο, τουλάχιστον για το ανθρώπινο μάτι. Αντιθέτως, τα μυρμήγκια το διακρίνουν ακόμα και όταν υπάρχουν νεφώσεις, αποδεικνύοντας ότι στην πραγματικότητα χρειάζονται πολύ λίγο φως για να προσανατολιστούν. Είναι ικανά να ακολουθήσουν το φως ακόμα και όταν αυτό είναι 20% πιο αδύναμο συγκριτικά με εκείνο της πανσελήνου. Η έρευνα βασίστηκε σε προηγούμενες μελέτες κατά τις οποίες παρατηρήθηκε ότι άλλα είδη μυρμηγκιών, όπως το Myrmecia pyriformis, είναι περισσότερο δραστήρια όταν αυξάνεται η φωτεινότητα της Σελήνης. Προς το παρόν, επισημαίνουν οι επιστήμονες, μόνο τα σκαθάρια Scarabaeus satyrus και S. zambesianus ακολουθούν τα μοτίβα πόλωσης του σεληνόφωτος, ωστόσο δε το χρησιμοποιούν σαν πυξίδα, αλλά για να συνεχίσουν να κινούνται σε ευθεία γραμμή. Όπως εξηγούν οι ερευνητές τα σκαθάρια αυτά δεν έχουν έναν συγκεκριμένο προορισμό επομένως δε χρειάζεται να βρουν μία τοποθεσία, σε αντίθεση με τα μυρμήγκια που πρέπει να επιστρέψουν στη φωλιά τους. Μάλιστα, ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι παρότι ταξιδεύουν περίπου 26 μέτρα μέσα στο σκοτάδι, όλα καταφέρνουν να επιστρέψουν σπίτι τους -με εξαίρεση ένα που χάθηκε. «Αυτά τα μυρμήγκια πρέπει να βρουν το δρόμο για το σπίτι με μεγάλη ακρίβεια», είπε ο Τζέιμς Φόστερ του Πανεπιστημίου της Κωνσταντίας στη Γερμανία και αυτό κάνει την προσπάθεια των μυρμηγκιών ακόμα πιο εντυπωσιακή. Ο επικεφαλής συντάκτης της μελέτης, Κόντι Φρίας, του Τμήματος Φυσικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Μακουάιρι, τονίζει ότι δεν είναι εύκολο να διαπιστωθεί πώς τα ζώα χρησιμοποιούν το φως ως μέσο πλοήγησης ακόμα και όταν αυτό είναι ισχνό. Τα μυρμήγκια που παρατηρήθηκαν από την ερευνητική ομάδα, παρά την αστική φωτορύπανση, κατάφεραν να εντοπίσουν το φως του φεγγαριού ακόμα και όταν ο ουρανός ήταν καλυμμένος από σύννεφα. Η ερευνητική ομάδα τοποθέτησε ένα ειδικό φίλτρο πάνω από αυτά κατά την επιστροφή τους στη μυρμηγκοφωλιά και στη συνέχεια το έστρεψαν προς άλλη κατεύθυνση. Παρατήρησαν, λοιπόν, πως τα μυρμήγκια άλλαξαν με τη σειρά τους κατεύθυνση καταδεικνύοντας ότι χρησιμοποιούσαν το πολωμένο φως σαν πυξίδα. Για να ξεχωρίσουν τα μυρμήγκια, οι ειδικοί έβαψαν την κοιλιά τους με χρώμα, εγχείρημα που αποδείχθηκε αρκετά απαιτητικό, αφού όπως τονίζει ο Φρίας, το να κρατάς ένα μυρμήγκι ακίνητο για πολλή ώρα είναι από μόνο του πρόκληση. Άξιζε τον κόπο, πάντως, καθώς οι ειδικοί εκτιμούν ότι η έρευνά τους μπορεί να αποδειχθεί βοηθητική για την ανάπτυξη νέων συστημάτων πλοήγησης σε ρομπότ ή οχήματα σε συνθήκες χαμηλού φωτισμού. Photo: Pixabay Πηγή: newmoney.gr
Καρχαρίες για πρώτη φορά θετικοί στην κοκαΐνη
Πώς καταναλώνουν την ουσία, ποιες οι επιπτώσεις στον οργανισμό τους και πώς μπορεί να εκδηλώσουν σύνδρομο στέρησης Στην Β-movie του 2023 «Cocaine Shark», ένας βαρόνος ναρκωτικών θέλει να κυκλοφορήσει στο παράνομο εμπόριο ένα νέο διεγερτικό σκεύασμα με την ονομασία HT25, το οποίο παράγεται από την επεξεργασία ουσίας από καρχαρίες που κρατούνται αιχμάλωτοι σε ένα μυστικό εργαστήριο. Οι επιπτώσεις του σκευάσματος είναι τόσο ισχυρές που προκαλούν μεταλλάξεις στους καρχαρίες, οι οποίοι μαζί με άλλα θαλάσσια είδη, έπειτα από σφοδρή έκρηξη στο εργαστήριο, απελευθερώνονται στη θάλασσα σπέρνοντας τον πανικό, με μία μικρή ομάδα επιστημόνων να προσπαθεί να σταματήσει τον όλεθρο. Η ταινία είναι τόσο κακή που καταλήγει να γίνεται εθιστική. Όπως η κοκαΐνη. Μέχρι πρότινος, έρευνες είχαν αποκαλύψει ότι ψάρια και άλλα θαλάσσια είδη ήταν εθισμένα σε ουσίες, οι οποίες κατέληγαν στο υδάτινο δίκτυο μέσω των οικιακών λυμάτων, ενώ συνολικά σε περισσότερες από 1.000 διαφορετικές τοποθεσίες, 104 διαφορετικών χωρών ανιχνεύθηκαν 61 διαφορετικά φάρμακα, από αντιφλεγμονώδη, κοινά φάρμακα, έως αντιβιώσεις. Τώρα, νέα μελέτη που διεξήχθη από το Ινστιτούτο Οσβάλντο Κρουζ στη Βραζιλία αποκαλύπτει για πρώτη φορά πως οι καρχαρίες εκτίθενται στην κοκαΐνη, με φόβους ότι η ακούσια χρήση της μπορεί να οδηγήσει σε προβλήματα για την υγεία τους και να προκαλέσει μεταβολές στη συμπεριφορά τους. Για την έκθεση που δημοσιεύθηκε στο Science of the Total Environment ελήφθησαν δείγματα μυϊκού και ηπατικού ιστού από 13 καρχαρίες του είδους Rhizoprionodon lalandii, με τη χαρακτηριστική «σουβλερή» μύτη, οι οποίοι εντοπίστηκαν ανοιχτά του Ρίο Ντε Τζανέιρο στη Βραζιλία. Οι καρχαρίες του είδους ζουν κυρίως σε παράκτια ύδατα, επομένως είναι περισσότερο εκτεθειμένοι στη μόλυνση και οι ειδικοί ανέφεραν πως η συγκέντρωση κοκαΐνης και βενζοϋλεκγονίνης – του μεταβολιτή της που αποδεικνύει τη χρήση του ναρκωτικού και στον άνθρωπο μπορεί να εντοπιστεί στα ούρα ακόμα και 2-5 ημέρες μετά – ήταν 100 φορές υψηλότερη από αυτή που βρέθηκε σε άλλα θαλάσσια είδη. Σύμφωνα με τους ειδικούς, μία από τις κύριες ανησυχίες είναι ότι το ναρκωτικό μπορεί να εμποδίσει την παραγωγή βιτελογενίνης, απαραίτητη για την ανάπτυξη των αυγών για κάποια είδη, ενώ όλα τα θηλυκά που κυοφορούσαν βρέθηκαν θετικά στην κοκαΐνη χωρίς ωστόσο να έχουν διερευνηθεί οι επιπτώσεις της στα έμβρυα. Από προηγούμενη έρευνα προέκυψε ότι η ουσία μπορεί να είναι τοξική για τα μαλάκια, τα καρκινοειδή και τα οστεώδη ψάρια. Σε ορισμένες συγκεντρώσεις μπορεί να προκαλέσει σοβαρές βλάβες στο DNA και κυτταρικό θάνατο σε έμβρυα ή ορμονική αλλοίωση. Η προέλευση της κοκαΐνης δεν έχει επιβεβαιωθεί, αλλά εικάζεται ότι τα παράνομα εργαστήρια παραγωγής της στην περιοχή μπορεί να αποτελούν αιτία του προβλήματος. Μάλιστα, το κανάλι Sernambetiba που εκβάλλει στην παράκτια περιοχή Recreio dos Bandeirantes συνδέεται με το αστικό υδάτινο δίκτυο αλλά και με πολλούς παράνομους αγωγούς ακατέργαστων λυμάτων. Την ίδια στιγμή, δεν αποκλείεται το ενδεχόμενο οι καρχαρίες να κατανάλωσαν «πακέτα» κοκαΐνης που χάθηκαν ή απορρίφθηκαν από τους διακινητές στη θάλασσα. Η Sara Novais, θαλάσσια οικοτοξικολόγος στο Κέντρο Θαλάσσιων και Περιβαλλοντικών Επιστημών του Πολυτεχνείου της Λεϊρία στην Πορτογαλία, δήλωσε στο περιοδικό Science ότι τα ευρήματα είναι «πολύ σημαντικά και δυνητικά ανησυχητικά». Οι επιστήμονες εδώ και καιρό κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου προειδοποιώντας ότι το θαλάσσιο οικοσύστημα είναι πιθανό να επηρεαστεί σε μεγάλο βαθμό από τα ναρκωτικά που καταλήγουν στον ωκεανό. Άλλωστε, δεν είναι λίγες οι φορές που έχουν εντοπιστεί τόνοι κοκαΐνης στις ακτές της Φλόριντα, τη νότια και την κεντρική Αμερική. Αυτό αποκαλύπτει το ντοκιμαντέρ του Discovery Channel «Cocaine Sharks», σύμφωνα με το οποίο οι καρχαρίες εκτίθενται στην κοκαΐνη που πέφτει στη θάλασσα, γεγονός που επιβεβαιώθηκε όταν θαλάσσιοι βιολόγοι του Πανεπιστημίου της Φλόριντα τοποθέτησαν αντικείμενα που έμοιαζαν με «πακέτα» ναρκωτικών, με τα εντυπωσιακά αρπακτικά να κολυμπούν προς το σημείο και να τα δαγκώνουν. Ένα ακόμα ενδεχόμενο είναι οι καρχαρίες να τράφηκαν με ψάρια που είχε περάσει στον οργανισμό τους η κοκαΐνη, με τους ειδικούς να εκφράζουν ανησυχία καθώς το κρέας τους για πολλές κοινότητες της Βραζιλίας αποτελεί λιχουδιά. Αν, λοιπόν, καταναλωθεί κρέας με μεγάλη ποσότητα ναρκωτικής ουσίας δεν αποκλείεται να απειλήσει την υγεία του ανθρώπου. Σύνδρομο στέρησης Την ίδια στιγμή, αναπάντητο μένει το ερώτημα αν οι καρχαρίες μπορεί να εκδηλώσουν σύνδρομο στέρησης εξαιτίας του οποίου θα οδηγηθούν πιο κοντά στις ακτές και ενδεχομένως να επιτεθούν σε ανθρώπους. Πριν ένα χρόνο ο διευθυντής του ζωολογικού κήπου Mundopark στη Σεβίλη, Χουάν Λουίς Μαλπαρτίδα, μιλώντας στο δίκτυο Telecinco είχε προειδοποιήσει για τους πιθανούς κινδύνους από τα ναρκωτικά που καταλήγουν στη θάλασσα από τους διακινητές λέγοντας πως πριν φτάσουν στον πυθμένα είναι πιθανό να καταναλωθούν από καρχαρίες ή άλλα ψάρια. «Αν το κάνουν τακτικά και ναρκωτικά πέφτουν στη θάλασσα κάθε μέρα, είναι φυσιολογικό να αλλοιωθεί το νευρικό σύστημα αυτών των ζώων», είπε ο Μαλπαρτίδα εξηγώντας ότι αν χάσουν την ευφορία που νιώθουν από την κατανάλωση της κοκαΐνης μπορεί να εκδηλώσουν σύνδρομο στέρησης και επομένως να γίνουν πιο επικίνδυνοι και επιθετικοί. Αν, λοιπόν, μειωθεί η… προσφορά δεν είναι απίθανο να πλησιάσουν την ακτή, με κίνδυνο για τους λουόμενους. Photo: Pixabay Πηγή: newmoney.gr
Κλιματική αλλαγή: Η Ελλάδα χάνει ετησίως 2,2 δισ. ευρώ λόγω της μείωσης στην παραγωγικότητα
Τα δεδομένα έχουν δείξει ότι τα προβλήματα στην υγεία και την παραγωγικότητα των εργαζομένων ξεκινούν να εμφανίζονται από τους 15 βαθμούς Κελσίου. Το καλοκαίρι του 2024 στην Ελλάδα, όπως και σε άλλες χώρες της Νότιας Ευρώπης, χαρακτηρίζεται από παρατεταμένους καύσωνες που οφείλονται στην κλιματική αλλαγή. Οι υψηλές θερμοκρασίες έχουν σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία και την παραγωγικότητα των ανθρώπων, με τις συνέπειες να είναι ιδιαίτερα αισθητές στις ευάλωτες ομάδες και στους εργαζόμενους σε εξωτερικούς χώρους. Καύσωνες: Τι είναι οι διάδρομοι ψυχρού αέρα που προτείνονται ως λύσηΌπως αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Δρ Ανδρέας Φλουρής, καθηγητής Φυσιολογίας στο Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, «η έκθεση σε υψηλές θερμοκρασίες μπορεί να προκαλέσει ποικίλες αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία, όπως υπερθερμία, θερμική εξάντληση, θερμοπληξία και αφυδάτωση. Η ζέστη που βιώνουμε τους τελευταίους δύο μήνες αναδεικνύει την ανάγκη για άμεσες δράσεις προστασίας της υγείας. Οι συνέπειες των υψηλών θερμοκρασιών είναι σοβαρές και απαιτούν συντονισμένη προσπάθεια από την πολιτεία αλλά και πολλούς φορείς.» Ευάλωτες οι έγκυεςΣυνεχίζοντας, ο Δρ Φλουρής εξηγεί ότι «ιδιαίτερα ευάλωτες είναι οι έγκυες γυναίκες. Έρευνες έχουν δείξει ότι η ζέστη μπορεί να επηρεάσει σοβαρά την υγεία των εγκύων και των εμβρύων. Η έκθεση της μητέρας στη ζέστη αυξάνει τον κίνδυνο πολλών επιπλοκών εγκυμοσύνης, όπως συγγενείς ανωμαλίες, θνησιγένεια, πρόωρος τοκετός, χαμηλό βάρος γέννησης, προεκλαμψία και πρόωρη ρήξη εμβρυικών υμένων. Ωστόσο, παραμένει άγνωστο πώς η έκθεση στη ζέστη προκαλεί αυτές τις ανεπιθύμητες συνέπειες. Αυτή την περίοδο πραγματοποιούμε μελέτες για να μελετήσουμε τους μηχανισμούς με τους οποίους η ζέστη επηρεάζει την υγεία της εγκύου και του εμβρύου. Αν κατανοήσουμε αυτούς τους μηχανισμούς, μπορούμε να βρούμε λύσεις για να μειώσουμε τον κίνδυνο πολλών επιπλοκών εγκυμοσύνης.» Οι μελέτες του Δρ Ανδρέα Φλουρή και των συνεργατών του αναδεικνύουν τη σημασία της προστασίας των εγκύων από τις ακραίες θερμοκρασίες, επισημαίνοντας την ανάγκη για κατάλληλα μέτρα πρόληψης και παρέμβασης. Η κατανόηση των μηχανισμών με τους οποίους η ζέστη επηρεάζει την υγεία μπορεί να οδηγήσει στην ανάπτυξη νέων στρατηγικών για την προστασία αυτών των ευάλωτων ομάδων. Κάθε καλοκαίρι, η Ελλάδα αντιμετωπίζει περιστατικά θανάτων τουριστών λόγω θερμοπληξίας, συνήθως κατά τη διάρκεια πεζοπορίας. Όπως αναφέρει ο Δρ Φλουρής, «φέτος, αυτά τα περιστατικά είναι πολύ περισσότερα. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο τραγικός θάνατος του δημοσιογράφου του BBC, Μάικλ Μόσλει, ο οποίος πέθανε από θερμοπληξία κατά τη διάρκεια μιας πεζοπορίας στη Σύμη. Ο Μόσλει βρέθηκε κοντά σε ένα beach bar, και αν κάποιος τον είχε δει και τον είχε μεταφέρει σε δροσερό μέρος και του είχε δώσει νερό, ίσως να είχε σωθεί. Τέτοια περιστατικά υπογραμμίζουν τη σημασία της λήψης σωστών αποφάσεων όταν βρισκόμαστε σε συνθήκες καύσωνα. Είναι κρίσιμο να γνωρίζουμε καλά τους κινδύνους της σωματικής δραστηριότητας σε υψηλές θερμοκρασίες και να αποφεύγουμε να είμαστε μόνοι. Τα μέτρα αυτοπροστασίας περιλαμβάνουν την αποφυγή έκθεσης στη ζέστη και τον ήλιο, την επαρκή ενυδάτωση, τη χρήση κατάλληλων ανοιχτόχρωμων και φαρδιών ρούχων, καθώς και την κατανάλωση ελαφριάς διατροφής που περιλαμβάνει φρούτα και λαχανικά.» Συνεχίζοντας, ο Δρ Φλουρής αναφέρει ότι «η πολιτεία, οι τοπικές αρχές και οι τουριστικές επιχειρήσεις πρέπει να ενισχύσουν τις προσπάθειες ενημέρωσης και προστασίας των τουριστών από την ακραία ζέστη. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με καμπάνιες ευαισθητοποίησης, παροχή πρώτων βοηθειών και διαθεσιμότητα νερού σε τουριστικές περιοχές, συμβάλλοντας έτσι στη μείωση των περιστατικών θερμοπληξίας και στην ασφάλεια όσων επισκέπτονται τη χώρα μας.» ΠαραγωγικότηταΟι επιπτώσεις του καύσωνα στην παραγωγικότητα είναι εξίσου σημαντικές. Οι εργαζόμενοι σε εξωτερικούς χώρους, όπως οι διανομείς, αντιμετωπίζουν σοβαρούς κινδύνους για την υγεία τους. Ο Δρ Φλουρής αναφέρει ότι «η ζέστη μπορεί να προκαλέσει ζάλη, υπερθερμία, ακόμη και θερμοπληξία, ενώ επηρεάζει αρνητικά την ικανότητά των εργαζομένων να εκτελούν αποτελεσματικά την εργασία τους. Οι διανομείς ντελίβερι, για παράδειγμα, συχνά αναφέρουν ότι νιώθουν σαν να τους φυσάει καυτός αέρας συνεχώς, με αποτέλεσμα να έχουν μειωμένα αντανακλαστικά και να κινδυνεύουν από ατυχήματα.» Η οικονομική ζημία από την απώλεια παραγωγικότητας λόγω της ζέστης είναι επίσης, σημαντική. Όπως αναφέρει ο Δρ Φλουρής, «παλαιότερα θεωρούσαμε ότι οι επιπτώσεις αυτές εμφανίζονται σε αρκετά υψηλή ζέστη, δηλαδή μόνο όταν η θερμοκρασία περιβάλλοντος ξεπεράσει τους 27 βαθμούς Κελσίου. Επομένως, είχε παγιωθεί η ιδέα ότι τα προβλήματα αφορούν τους εργαζόμενους λίγων χωρών ή μόνο σε κάποιες βιομηχανίες όπως η γεωργία και οι κατασκευές. Τα δεδομένα των μελετών μας την τελευταία δεκαετία έχουν δείξει ότι τα προβλήματα στην υγεία και την παραγωγικότητα των εργαζομένων ξεκινούν να εμφανίζονται από τους 15 βαθμούς Κελσίου. Για παράδειγμα, βρήκαμε ότι για κάθε βαθμό Κελσίου που η θερμοκρασία αυξάνεται πάνω από τους 15 βαθμούς, η παραγωγικότητα ενός εργαζόμενου μειώνεται κατά 2% περίπου. Αυτό το εύρημα έχει παίξει σημαντικό ρόλο για να αλλάξει η αντίληψη που έχουν οι χώρες της κεντρικής και βόρειας Ευρώπης. Σημαίνει ότι τα προβλήματα είναι πολύ πιο διαδεδομένα από ό,τι πιστεύαμε και ότι οι χώρες αυτές που παλαιότερα θεωρούσαν ότι δεν επηρεάζονται πολύ από την κλιματική αλλαγή, στην πραγματικότητα αντιμετωπίζουν έντονες μειώσεις στην παραγωγικότητα των εργαζομένων τους. Σύμφωνα με μελέτες μας, η Ελλάδα χάνει ετησίως 2.2 δισεκατομμύρια ευρώ λόγω της μείωσης στην παραγωγικότητα που προκαλείται από την έκθεση των εργαζομένων ζέστη. Η εφαρμογή προληπτικών μέτρων μπορεί να μειώσει τις οικονομικές απώλειες και να βελτιώσει τις συνθήκες εργασίας, προσφέροντας μακροπρόθεσμα οφέλη τόσο για τους εργαζόμενους όσο και για την οικονομία.» ΑΠΕ-ΜΠΕ Πηγή: ot.gr
Καύσωνες: Τι είναι οι διάδρομοι ψυχρού αέρα που προτείνονται ως λύση
Σε πολλές πόλεις η ζέστη είναι ανυπόφορη το καλοκαίρι – ιδίως στην καρδιά του αστικού ιστού, όπου υπάρχει παντού τσιμέντο Τα καλοκαίρια οι πόλεις έχουν τη τάση να υπερθερμαίνονται. Το τσιμέντο και η άσφαλτος αποθηκεύουν τη θερμότητα του ήλιου για αρκετή ώρα – και έτσι οι μητροπόλεις είναι πολύ ζεστές ακόμη και κατά τη διάρκεια της νύχτας. Σήμερα γίνεται ολοένα πιο σημαντικό το να βρούμε τρόπους να «ρίχνουμε» τη θερμοκρασία στις πόλεις. Και εδώ είναι που έρχονται οι λεγόμενοι «διάδρομοι ψυχρού αέρα». Τι είναι οι διάδρομοι ψυχρού αέρα;Πέρα από τη ζέστη της μητρόπολης η γύρω εξοχή παραμένει σημαντικά πιο δροσερή, ιδίως τη νύχτα – ένα καλοκαιρινό απόγευμα χωρίς πολλά σύννεφα η θερμοκρασία μπορεί να είναι ακόμη και 15 βαθμούς χαμηλότερη απ’ ό,τι στο κέντρο της πόλης. Οι χώροι πρασίνου, οι ποταμοί, οι λίμνες, οι σιδηροδρομικές ράγες και οι μεγάλοι δρόμοι με δέντρα στις δύο πλευρές μπορούν να λειτουργήσουν ως διάδρομοι, μέσα από τους οποίους θα μπορεί να φυσάει ο δροσερότερος αέρας των προαστίων προς την καρδιά της πόλης. Δεδομένου όμως ότι ο δροσερός αέρας είναι πιο βαρύς από τον θερμό και έτσι φυσάει μόλις μερικά εκατοστά πάνω από το έδαφος, τότε μπορεί να παρεμποδιστεί πολύ εύκολα, για παράδειγμα από τα κτήρια. Έτσι, όταν γίνεται ο πολεοδομικός σχεδιασμός θα πρέπει να λαμβάνονται μέτρα, ώστε οι διάδρομοι αυτοί να μένουν κατά το δυνατόν ελεύθεροι. Γιατί έχει περισσότερη δροσιά το βράδυ στα προάστια;Πέρα από τα όρια του κέντρου της πόλης υπάρχει λιγότερο τσιμέντο και άσφαλτος και περισσότερη γη, δέντρα και γρασίδι, τα οποία αποθηκεύουν πολύ λιγότερη από τη θερμότητα του ήλιου. Επιπλέον, μέσω της εξάτμισης του νερού από τα φύλλα των πολλών φυτών που έχουν οι περιοχές αυτές, ο αέρας γίνεται πιο δροσερός. Η τοπογραφία είναι και αυτή πολύ σημαντική. Ο βαρύτερος θερμός αέρας που μαζεύεται ακριβώς πάνω από το έδαφος μπορεί να φυσήξει πολύ δυνατά στην πλαγιά ενός βουνού, για παράδειγμα, και να δημιουργήσει έναν δροσερό άνεμο. Οι πόλεις που έχουν γύρω τους βουνά ή βρίσκονται σε μία κοιλάδα μπορούν να επωφεληθούν σημαντικά από τους δροσερούς ανέμους, καθώς αυτοί μπορούν φυσώντας στα αστικά κέντρα να διώξουν τον θερμό αέρα προς τα πάνω και να μειώσουν τη θερμοκρασία των δρόμων και των κτηρίων. Η Στουτγκάρδη, για παράδειγμα, βρίσκεται σε μία κοιλάδα και επιδιώκει να διατηρήσει τους διαδρόμους δροσερού αέρα που διαθέτει. Οι διάδρομοι αυτοί πρέπει επομένως να λαμβάνονται υπόψιν κατά τα σχέδια αστικής ανάπτυξης και των νέων κτηρίων σε μία πόλη. Τι μπορούν να κάνουν οι ίδιες οι πόλεις;Η σημασία του ψυχρού αέρα από τις γύρω περιοχές για τις πόλεις αναγνωρίζεται ολοένα και περισσότερο στα γερμανικά αστικά κέντρα, αλλά και σε διάφορες άλλες μεγάλες διεθνείς πόλεις, όπως στο Νέο Δελχί, τη Λίμα και τη Σεούλ. Οι μητροπόλεις αυτές αναθέτουν σε μετεωρολόγους να μετρούν τις θερμοκρασίες και τους ανέμους σε διάφορες περιοχές μέσα και γύρω από την πόλη, προκειμένου να φτιάξουν έναν λεπτομερή κλιματικό άτλαντα. Με βάση αυτά τα δεδομένα οι πόλεις μπορούν να σταματήσουν να «κλείνουν» τους διαδρόμους φρέσκου αέρα χτίζοντας κτήρια πάνω τους. Οι πόλεις μπορούν επιπλέον να λάβουν και άλλα μέτρα, ώστε να μειώσουν σημαντικά την ακραία ζέστη και να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής – όπως για παράδειγμα να φυτεύσουν δέντρα πλάι στους δρόμους, να περιορίσουν τη χρήση κινητήρων καύσης ή να φτιάξουν περισσότερα πάρκα. Επιμέλεια: Γιώργος Πασσάς DW Πηγή: ot.gr
Για να προστατεύσουν τις γιγάντιες υπεραιωνόβιες σεκόγιες, τους έβαλαν φωτιά
Αφού οι καταστροφικές πυρκαγιές στην Καλιφόρνια έκαψαν χιλιάδες σεκόγιες, οι φυλές των ιθαγενών διεξάγουν «πολιτιστικές καύσεις» Τελετή προσευχής των ιθαγενών πριν την «πολιτιστική καύση» σε δάσος με σεκόγιες στην Καλιφόρνια / Φωτ.: New York Times Για τους ιθαγενείς, οι σεκόγιες αποτελούν σημείο αναφοράς της προγονικής ιστορίας τους. Μετά τις καταστροφικές πυρκαγιές στην Καλιφόρνια τα προηγούμενα χρόνια και σε συνεννόηση με την αμερικανική κυβέρνηση προχώρησαν στη δεύτερη «πολιτιστική καύση» εντός των δασών εδώ και περίπου έναν αιώνα. «Θέλω να πω στο πνεύμα στην άλλη πλευρά του ήλιου να μας δώσει δύναμη για αυτό το κάψιμο» προσευχήθηκε ο Ρόμπερτ Γκόμεζ, αρχηγός της φυλής Tübatulabal, λίγο πριν ανάψει η φωτιά στο δάσος με τις γιγάντιες σεκόγιας στην Καλιφόρνια. Η προσεκτικά παρακολουθούμενη φωτιά στο Alder Creek Grove είχε ως στόχο να καθαρίσει το δάσος από τη βλάστηση στον υπόροφο και, μεταξύ άλλων, να συμβάλει στην πρόληψη των ανεξέλεγκτων πυρκαγιών. Ήταν η δεύτερη «πολιτιστική καύση» εσώ και τουλάχιστον έναν αιώνα. Εδώ και γενιές, οι ιθαγενείς προχωρούν σε ελεγχόμενες φωτιές στα δάση με σεκόγιες, καθώς για εκείνους οι «γίγαντες» της Καλιφόρνια τους συνδέουν με τις προγονικές καταβολές τους. Ο Ουίλιαμ Γκάρφιλντ, μέλος της φυλής Tule River που εργάζεται για την Δασική Υπηρεσία των ΗΠΑ ως σύνδεσμος με τη φυλή, δήλωσε ότι τα δέντρα δεν κρατούν μόνο τα επιστημονικά αρχεία των προηγούμενων ξηρασιών και θερμοκρασιών στους αποκαλυπτικούς δακτυλίους του κορμού τους, αλλά και ένα πνευματικό αρχείο: «Κρατούν τις ιστορίες των ανθρώπων επειδή βρίσκονται εδώ για χιλιάδες χρόνια. Οι άνθρωποι έρχονται να ακούσουν τα δέντρα για να βρουν τραγούδια που δεν έχουν τραγουδηθεί εδώ και πολύ καιρό». Η θηριώδης φωτιά Castle Fire το 2020 ήταν η πρώτη από τις ακραίες πυρκαγιές που έπληξαν την καρδιά των δασών σεκόγιας στην κορυφή της Σιέρα. Ήταν μία από τις περίπου 650 πυρκαγιές που ξεκίνησαν στη Νότια και Κεντρική Καλιφόρνια από μια ασυνήθιστη «αστραπιαία πολιορκία» – περίπου 15.000 κεραυνοί μέσα σε λίγες ημέρες. Μελέτες δείχνουν ότι το είδος των κεραυνών που προκαλούν πυρκαγιές αυξάνεται σημαντικά καθώς το κλίμα θερμαίνεται, ενώ οι σεκόγιες έχουν αποδυναμωθεί από την ξηρασία. Οι πυρκαγιές έκαψαν περισσότερα από τέσσερα εκατομμύρια στρέμματα στην Καλιφόρνια, καταστρέφοντας κατ’ εκτίμηση 7.500 έως 10.600 από αυτά τα ψηλότερα δέντρα του κόσμου που έχουν τη μεγαλύτερη ικανότητα άντλησης διοξειδίου του άνθρακα από κάθε άλλο είδος χλωρίδας. Μία δεύτερη καταστροφή συνέβη ένα χρόνο αργότερα. Οι πυρκαγιές Windy και KNP Complex, που επίσης ξεκίνησαν από κεραυνό, σάρωσαν νότια και βόρεια της περιοχής Castle Fire. Σκότωσαν αρκετές χιλιάδες περισσότερες σεκόγιες – ο αριθμός τους εκτιμάται από 2.200 έως 3.600, ή έως και το 5% όλων των εναπομεινάντων δέντρων, συμπεριλαμβανομένων των δέντρων στον καταυλισμό Tule River. «Μετά την πυρκαγιά Windy είπαμε πως πρέπει να κάνουμε κάτι γι’ αυτό» δήλωσε στους Νew York Times ο Χάρολντ Σάντος, γέροντας της φυλής Tule River και ειδικός στις παραδοσιακές καύσεις. Η φυλή προσέγγισε τη Δασική Υπηρεσία των ΗΠΑ και μια μη κερδοσκοπική οργάνωση, τη Save the Redwoods League, για να αναζωογονήσει τις καύσεις εκτός του καταυλισμού. «Οι σεκόγιες είναι γέροντες για εμάς επειδή βρίσκονται εδώ από πάντα. Αν φύγουν, θα φύγουμε κι εμείς», δήλωσε ο αντιπρόεδρος της φυλής Tule River, Σάιν Νιέντο. Η αρχαιότερη γνωστή σεκόγια χρονολογείται πριν από 3.200 χρόνια. Με ορισμένες να ξεπερνούν σε ύψος τα 91 μέτρα, και την ψηλότερη σεκόγια όλων των εποχών να μετριέται στα 115 μέτρα, τα γιγαντιαία αυτά δέντρα είναι ενδημικά μόνο σε μια ζώνη πλάτους 24 χιλιομέτρων για 400 χιλιόμετρα κατά μήκος της δυτικής πλαγιάς της Σιέρα Νεβάδα. Περίπου 80 άλση με περίπου 80.000 σεκόγιες κατανέμονται στη ζώνη αυτή σε υψόμετρο από 1.500 έως 2.560 μέτρα. Μέχρι πρόσφατα, οι σεκόγιες θεωρούνταν σχεδόν αδιαπέραστες από τη φωτιά, με τον σπογγώδη, κοκκινωπό φλοιό τους πάχους περίπου ενάμισι μέτρου. Τα μεγάλα δέντρα, στην πραγματικότητα, εξελίχθηκαν με συχνές πυρκαγιές χαμηλής ή μέτριας έντασης που σάρωναν τα άλση περιοδικά. Οι πυρκαγιές αυτές απομάκρυναν τους πυκνούς θάμνους και τα νεότερα δέντρα που θα αποτελούσαν «σκάλα φωτιάς» και θα απειλούσαν την κόμη των δέντρων. Οι πυρκαγιές προσφέρουν ένα άλλο όφελος: τα κουκουνάρια των δέντρων απελευθερώνουν τους σπόρους τους ως απάντηση στη θερμότητα μιας πυρκαγιάς. Αλλά η πρακτική της σκόπιμης καταστολής των πυρκαγιών από την πολιτεία και την κυβέρνηση των ΗΠΑ τα τελευταία 100 χρόνια δημιούργησε ένα πυκνό κουβάρι μικρότερων δέντρων σεκόγιας και άλλης βλάστησης που άνθισε κάτω από τους μονάρχες. Μια πρόσφατη μελέτη διαπίστωσε ότι η ποσότητα της βλάστησης στα βουνά Κλάμαθ της Καλιφόρνια είναι διπλάσια από ό,τι ήταν όταν εφαρμοζόταν η πολιτιστική καύση πριν από τον αποικισμό. Συν τοις άλλοις, πολλά από τα μικρότερα δέντρα κάτω από τους «γίγαντες» σκοτώθηκαν από τα σκαθάρια του φλοιού και μια σοβαρή ξηρασία με έντονη ζέστη από το 2012 έως το 2016. Αυτή η πυκνή χαμηλή βλάστηση βοήθησε να μετατραπούν οι πρόσφατες φωτιές σε πυρκαγιές υψηλής έντασης που έφτασαν στον θόλο του δάσους και έτρεξαν από δέντρο σε δέντρο. Η σημαντική απώλεια σεκόγιας από πυρκαγιά ήταν πρωτοφανής στην ιστορία των δασών. Προηγούμενες πυρκαγιές ήταν γνωστό ότι είχαν καταστρέψει ίσως 100 ή το πολύ 100 το 2015 και το 2017. «Τα πράγματα άλλαξαν κατά μια τάξη μεγέθους» δήλωσε ο Μπεν Μπλομ, διευθυντής διαχείρισης και αποκατάστασης της Save the Redwoods League. «Συνειδητοποιήσαμε ότι τα μεγάλα δέντρα αντιμετώπιζαν μια υπαρξιακή κρίση» είπε χαρακτηριστικά. Το 2022, η Εθνική Υπηρεσία Πάρκων και η Δασική Υπηρεσία των ΗΠΑ κήρυξαν κατάσταση έκτακτης ανάγκης, η οποία τους επέτρεψε να παραλείψουν τις περιβαλλοντικές αξιολογήσεις και να αρχίσουν αμέσως την αραίωση του υπορόφου από τα πιο ευάλωτα άλση με το χέρι και τη χρήση ελεγχόμενων πυρκαγιών για να αποτρέψουν την πρόκληση καταστροφικών φωτιών. Τέτοιες καυτές πυρκαγιές σκοτώνουν τους σπόρους στο έδαφος και οι ειδικοί φυτεύουν μια νέα γενιά σεκόγιας, μελετώντας γονίδια που μπορεί να είναι σε θέση να επιβιώσουν σε ένα ξηρότερο, θερμότερο μέλλον. Η «πολιτιστική καύση» έχει ενταχθεί στα προληπτικά μέτρα της αμερικανικής κυβέρνησης, το «πράσινο» φως για τις ελεγχόμενες καύσεις εκτός του καταυλισμού από τους ιθαγενείς δόθηκε μόνο τα τελευταία δύο χρόνια, όταν η Καλιφόρνια ήρε μια απαγόρευση από το 1850. Η επιστροφή της μεθόδου της «καλής» φωτιάς θεωρείται επανορθωτική σε διάφορα επίπεδα. «Υπάρχουν πολλές πολιτιστικές πρακτικές και έργα καύσης που συμβαίνουν τώρα» δήλωσε η Μπεθ Ρόουζ Μίντλετον Μάνινγκ, καθηγήτρια ινδιάνικων